Binabahura ng rehimeng US-Aquino ang usapang pangkapayapaan

ANG BAYAN
21 February 2012

Download PDF
Mahigit isang taon na ang nagdaan mula nang buksang muli ang pormal na usapang pangkapayapaan sa pagitan ng National Democratic Front of the Philippines (NDFP) at Government of the Philippines (GPH) noong Pebrero 15-21 sa Oslo, Norway. Dahil sa tampok na usapin ng pagdakip ng GPH at patuloy na pagkukulong sa mga susing konsultant at tauhan ng NDFP sa usapang pangkapayapaan labag sa naunang mga kasunduan, hindi na muling umusad ang pag-uusap mula noon.

Lalo pa ngayong lumiliit ang posibilidad na uusad ito nang malaki sa ilalim ng rehimeng US-Aquino sa harap ng pagtanggi ng GPH na igalang ang naunang mga kasunduan at sa ipinakikita nitong kawalan ng interes na harapin ang mga usapin na ugat ng armadong tunggalian at lutasin ang mga ito sa pamamagitan ng negosasyon.

Sa simula pa lamang ay malinaw nang hindi lubos na interesado ang GPH sa pakikipag-usap nito sa NDFP. Sa mismong bisperas ng pagbubukas ng pormal na pag-uusap noong Pebrero 14, 2011, tuso nitong dinakip si Alan Jazmines, isang mahalagang konsultant ng NDFP at susing tauhan nito sa negosasyon para sa Comprehensive Agreement on Socio-Economic Reforms. Sa kabila ng malinaw na pagkakakilanlan kay Kasamang Jazmines bilang tauhan ng NDFP sa usapan, tahasang tumanggi ang GPH na kilalanin ang kanyang mga karapatan sa ilalim ng Joint Agreement on Safety and Immunity Guarantees (JASIG). Ang JASIG ay kasunduang pinirmahan noong 1995 na gumagarantiya sa kaligtasan ng mga tauhang sangkot sa negosasyon.

Sa pagsasara ng unang pormal na pag-uusap noong Pebrero 2011, nangako ang GPH na magsasagawa ng mga hakbang para palayain ang noo'y 17 nakakulong na mga konsultant ng NDFP, pati na ang 340 detenidong pulitikal. Matapos ang isang taon, nananatili pa sa detensyon ang 13 konsultant ng NDFP, kabilang si Jazmines. Tumatanggi ang GPH na ipatupad ang obligasyon nito sa JASIG na palayain sina Jazmines at 12 pang konsultant ng NDFP.

Nitong huli, may gana pa ang GPH na akusahan ang NDFP na ginagamit lamang ang JASIG para palayain ang mga upisyal ng PKP. Ipinaggiitan nitong kikilalanin lamang ng GPH ang mga konsultant ng NDFP kung maipapakita nito ang orihinal na listahan kasama ang kanilang tunay na mga pangalan at litrato.

Ginagamit ng GPH ang usapin ng beripikasyon sa JASIG para bigyang-matwid ang tuluyang pagtangging ipatupad ito, patagalin ang detensyon sa dinakip nitong mga konsultant ng NDFP at pagtakpan ang pagpapahirap at panggigipit nito sa kanila. Pinagtatakpan din nito ang responsibilidad ng GPH sa pagwawalanghiya nito sa JASIG sa pagdukot at pagkawala ng mga lider ng NDFP noong nakaraan.

Pinalalabas ng GPH na ang JASIG ay isang "maliit na usapin" lamang. Taliwas dito, ang JASIG ay isa sa mga susing kasunduan na may layuning lumikha ng paborableng kundisyon para mag-usap. Kung wala ang mga garantiyang ito, mangangamba ang mga negosyador at hindi maayos na maisasagawa ang pag-uusap. Ang paggalang dito ay krusyal sa pagpapatuloy ng usapang pangkapayapaan.

Ang mahigit 12 pormal na kasunduan--kabilang ang Comprehensive Agreement on Respect for Human Rights and International Humanitarian Law o CARHRIHL na pinirmahan noong 1998--ay pawang nasa balangkas ng mga internasyunal na batas at alituntunin. Bilang magkatunggaling mga pwersa sa gera sibil, obligasyon ng NDFP at GPH na igalang ang mga ito. Ang pagtupad o di pagtupad ng GPH ng obligasyon nito sa JASIG ang magpapakita ng kahandaan nitong ipatupad ang pipirmahan pa nitong mga kasunduan. Usapin ito ng palabra de honor.

Sa halip na tuparin ang mga obligasyon at pangako nito, walang awat ang paninira at pambubuladas ng GPH. Ipinamamalas ng punong negosyador nitong si Alexander Padilla ang kanyang pagiging ubod ng reaksyunaryo sa walang tigil na pagdura ng kontra-rebolusyonaryong lason laban sa NDFP. Labis-labis ang pagkadismaya kay Padilla, isang abugadong dating nagtatanggol sa karapatang-tao, sa ipinakikita niyang pambababoy sa usapang pangkapayapaan.

Matapos ang isang taon, nabahura ang usapang pangkapayapaan bunga ng mga ipinakita ng GPH na kawalang interes na tuparin ang mga obligasyon nito. Lumilinaw nang husto na hindi pinahahalagahan ng GPH ang pakikipag-usap sa NDFP at hungkag ang bukambibig nitong kapayapaan at karapatang-tao.

Batid ng NDFP at ng buong rebolusyonaryong kilusan na prayoridad ng GPH ang paglipol sa Bagong Hukbong Bayan at sa pagsupil sa mga pakikibakang masa ng mamamayan sa pamamagitan ng armadong panunupil, saywar at paniniktik. Ganito ang prayoridad ng rehimeng US-Aquino batay sa sinusunod nitong balangkas na Counterinsurgency Guide of 2009 ng amo nitong US. Sa balangkas na ito, ang usapang pangkapayapaan ay komoplahe lamang para pagtakpan ang ipinatutupad nitong todo-gera laban sa mamamayan.

Lalong lumalakas ang loob ng rehimeng Aquino na isaisantabi na ang usapang pangkapayapaan sa harap ng papatinding panghihimasok ng imperyalismong US sa bansa, papalaking presensya ng mga tropang Amerikano at papalaking ayuda militar sa papet na gubyerno. Ang panghihimasok ng US sa panloob na mga usapin sa Pilipinas ay isa sa pinakamalalaki ngayong balakid sa pag-usad ng usapang pangkapayapaan. Ang papatinding panghihimasok ng US at pagpapakapapet ng rehimeng Aquino ay humahadlang sa posibilidad na makabuo ng mga kasunduan para lutasin ang mga saligang suliranin ng bayan.