Ipagtanggol ang Lupang Ninuno, Kabuhayan, Karapatan at Likas ng Kayamanan!

Simon “Ka Filiw” Naogsan, Spokesperson
Cordillera People’s Democratic Front
20 April 2012

(Pahayag ng Cordillera People's Democratic Front sa Araw ng Cordillera)

Taas-kamaong bumabati ang Cordillera People’s Democratic Front sa libu-libong mamamayang lumalahok sa mga pagdiriwang ng ika-28 taon ng Cordillera Day sa iba’t ibang probinsya at syudad sa loob at labas ng bansa.

Tunay ngang makasaysayan ang araw na ito sa paggunita ng madilim na araw ng pagpaslang kay Ama Macliing Dulag sa kamay ng mga berdugong militar noong Abril 22, 1980 at ng mga sumunod pang martir ng Cordillera. Maningning ang kabayanihang ipinamalas ng mga elders na nag-alay ng buhay para sa pakikibaka, kabilang na sina Ama Luciano Lumbaya, Ama Maneksek Mangatam, Ama Daniel Ngayaan, Ama Manzano Domin-eng, Marcelo Fakilang, Fabian Beswilan at mga sumunod pa.

Idinadakila din natin ngayong araw ang kabayanihan ng mga Pulang mandirigmang nagbuwis ng buhay, kabilang na sina Jennifer Carino, Wright Chadli Molintas, Lejo Caliwan, Leonardo Pacsi, Augustin Begnalen, Nona del Rosario, Fr. Zacharias Agatep, at Fr. Alfredo Cesar. Sumasaludo tayo sa mga aktibistang pinaslang o dinukot sa ilalim ng rehimeng US-Arroyo, kabilang na sina Markus Bangit, Alyce Claver, Albert Terredaño, Pepe Manegdeg, James Balao at marami pang iba.

Hindi mababalewala ang sakripisyo ng mga martir ng Cordillera noon at ngayon sapagkat ang ipinaglaban nila noon – ang pagtutol sa delubyo at kalamidad na idudulot ng Chico River Dam Project at ng planong pagtotroso ng Cellophil Resource Corp.—ay ipinagpapatuloy ng ilang salinlahing lumipas.  Nariyan pa rin ang banta sa kabuhayan dulot ng malalaking minahang korporasyon at ng mga bagong proyektong hydropower at geothermal. Nariyan din ang pagtindi ng militarisasyon, na ngayon ay nagpanibagong-damit ulit sa katawagang Oplan Bayanihan.

Noon at ngayon, ang panggagahasa sa Inang kalikasan, sa mga mineral sa kabundukan, kapatagan at baybay-dagat ng Ilocos-Cordillera ng iilang sakim at mapagsamantalang naghaharing uri, ay sinasabayan ng mabangis na pananalakay ng mga militar sa komunidad. Nagpapatuloy ang pag-alipusta ng mga hayok ng tropa ng AFP sa mga kababaihan lalo na ang mga menor-de-edad. Tumitindi ang kanilang mga paglabag sa karapatang tao, pang-aabuso at pagmamalupit upang pigilin ang rumaragasang kilusang masa ng mga katutubo sa mga kagubatan at kabundukan at mga mamamayan sa kapatagan.

Mga kasama, kapanalig at kailian!

Padagundungin natin ang nagkakaisang tinig ng matagal nang naghihirap na mga katutubo, inaaping pambansang minorya, at pinagsasamantalahang sambayanan: sobra na, tama na! Wakasan na ang mapaniil na paghahari ng iilan at ng mga dayuhan. Kalagin ang kadena ng pang-aalipin! Ilantad ang mapanlinlang at huwad na pag-asta ng rehimeng US-Aquino 2 na lumalaban sa korupsyon samantalang patuloy na naninibasib ang among imperyalismo at mga kamag-anak, kapanalig at kaibigan ni Pnoy Aquino sa kaban ng bayan! Walang pinag-iba ang pagbabalatkayo ng rehimeng US-Aquino 2 sa daang matuwid, na sa aktuwal ay pagpapatuloy ng pagkait ng karapatan, paghuthot sa lakas at pawis ng anakpawis at ibayong pagpapahirap sa malawak na masa ng sambayan na isinagawa ng nakaraang rehimeng US-Arroyo.

Libu-libo tayong nagtitipon ngayon, nagmamartsa at bumubuhos sa lansangan. Hinihiling ng panahon na daan-daan sa pinakamahusay nating mga anak ng bayan ang sumapi sa armadong pakikibaka at palakasin ang tunay na Hukbong Mapagpalaya. Samantala, itayo natin ang laksa-laksang lihim na mga konseho ng mga elders at rebolusyonaryong organisasyong masa ng mga magsasaka, kabataan at kababaihan, sa antas ili hanggang antas munisipyo, antas distrito at antas probinsya upang maipanday ang moog na mga rebolusyonaryong baseng masa. Ipanday natin ang matibay na pagkakaisa ng mga katutubo at mamamayan ng Cordillera, kabilang na ang mga kawani ng pamahalaan, taong-simbahan, propesyonal at akademiko, laban sa tumitinding pambansang paniniil ng mga minorya.

Tiyak ang ating tagumpay tungo sa pagkamit ng tunay na kalayaan at pambansang kasarinlan. Tuloytuloy na makibaka at buong tatag at mapanlikhang harapin ang karahasan at panlilinlang ng mga kaaway sa uri. Sabay-sabay nating isiwalat ang nagdudumilat na katotohanan ng lipunan. Isigaw ang panawagan para sa lahatang-panig na paghahanda: Fetad!

Labanan at Biguin ang Oplan Bayanihan!
Patalsikin ang mga baseng militar at detachments sa mga komunidad sa kanayunan!
Ipaglaban ang lupang ninuno, karapatan, kabuhayan at likas na kayamanan! 
Mabtad tayo amin!#
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Iloko version

Cordillera People’s Democratic Front
Salakniban ti Ansestral a Daga, Pagbiagan, Karbengan, ken Natural a Kinabaknang!
(Pablaak ti Cordillera People’s Democratic Front iti Aldaw ti Cordillera)

Nakangato’t gemgem a kumabkablaaw ti Cordillera People’s Democratic Front iti rinibribu nga umili a dimmar-ay kadagiti panagrambak iti maika-28 tawen ti Cordillera Day iti nadumaduma a probinsya ken syudad iti uneg ken ruar ti pagilian.

Pudno nga historikal daytoy nga aldaw iti pananglagip iti nasipnget nga aldaw ti pannakatay ni Ama Macliing Dulag iti ima dagiti berdugo a militar idi Abril 24, 1980 ken dagiti simmaruno pay a martir ti Cordillera. Narimat ti kinabannuar nga impakita dagiti elders a nangibuis ti biag para iti pannakidangadang, karaman da Ama Luciano Lumbaya, Ama Maneksek Mangatam, Ama Daniel Ngayaan, Ama Manzano Domin-eng, Marcelo Fakilang, Fabian Beswilan, ken dagiti simmaruno pay.

Padpadayawan tay met amin ita nga aldaw ti kinabannuar dagiti Nalabaga a mannakigubat a nangibuis ti biag, karaman da Jennifer Cariño, Wright ‘Chadli’ Molintas Jr., Lejo Cawilan, Leonardo Pacsi, Agustin Begnalen, Nona del Rosario, Fr. Zacharias Agatep, ken Alfredo Cesar. Saluduan tayo dagiti aktibista a napapatay wenno nadukot iti uneg ti rehimen nga US-Arroyo kas kada Markus Bangit, Alyce Claver, Albert Terredano, Pepe Manegdeg, Romy Sanchez, James Balao, ken daddduma pay.

Saan a malipatan ni kaano man ti sakripisyo dagiti martir ti Cordillera idi ken itatta gapu ta ti inlaban da idi—ti panangsupyat iti didigra ken kalamidad nga ibunga ti Chico River Dam Project ken ti plano a panagtroso ti Cellophil Resources Corporation—ket intultuloy dagiti simmaruno nga henerasyon. Adda latta ita ti pangta iti pagbiagan a bunga ti dadakkel a korporasyon ti minas ken dagiti baro a proyekto nga hydropower ken geothermal. Adda met dita ti panagirteng ti militarisasyon, nga ita ket nagsukat manen ti kawes iti awag nga Oplan Bayanihan.

Idi ken ita, agtultuloy ti panangrames iti Inang kalikasan, ken dagiti mineral iti kabambantayan, patag, ken aplaya ti Ilocos-Cordillera ti manmano nga agum ken mananggundaway nga agturturay a dasig.  Kagiddan daytoy ti narungsot a panagraut dagiti militar kadagiti komunidad. Agtultuloy met ti panangidadanes dagiti manyakis a tropa ti AFP kadagiti kababaihan aglalo dagiti menor de edad.  Kumarkaro ti panaglabsing da iti karbengan-tao, panagabuso, panangilupit-lupit tapno lapdan ti agdaldalluyon a tignayan a masa dagiti nainsigudan nga umili iti kabambantayan ken dagiti umili iti patag.

Kakadua, Kaalyado, ken Kakailian!

Ipangngeg tayo ti agallungogan a nagkaykaysa a timek dagiti nabayagen nga agrigrigat a nainsigudan, maidaddadanes a nailian a minorya, ken magunggundawayan nga umili: huston, nalabes unayen!  Gibusanen ti mananglipit a panagar-ari ti manmano ken dagiti ganggannaet. Pugsaten ti kawar ti panangadipen! Ibutaktak ti manangallilaw ken ubbaw a panagpammarang ti rehimen nga US-Aquino 2 a lumablaban kano iti korapsyon ngem iti aktwal ket agtultuloy ti panaggamgam ti amo na nga imperyalista ken dagiti kakabagian, kaalyado, ken gagayyem ni Pnoy Aquino iti kinabaknang ti umili!

Awan pakaidumaan ti panagpammarang ti rehimen nga US-Aquino 2 iti makuna a nalinteg a dalan, nga iti aktwal ket agtultuloy a mangipapaidam iti karbengan, manggungundaway kadagiti anak ling-et, ken ad-adda a mangparparigat iti nalawa a masa ti umili nga inyaramid met laeng ti napalabas a rehimen nga US-Arroyo.

Rinibribu tayo nga agtitipon itatta,agmarmartsa, ken agdudupudop iti kalsada. Dawdawaten ti panawen a ginasgasut kadagiti kasayaatan nga annak ti umili ti tumipon iti armado a pannakidangadang ken papigsaen ti pudno ken baro nga Hukbo ti umili. Kabayatan na, ibangon tayo dagiti rinibribu a konseho dagiti elders ken rebolusyonaryo nga organisasyong masa iti intar dagiti mannalon, mangmangged, kabataan, ken kababaihan, iti tukad ti ili agingga iti tukad munisipyo, tukad distrito ken tukad probinsya tapno mapanday ti sadiri dagiti rebolusyonaryo a base a masa. Pandayen tayo ti natibker a panagkaykaysa dagiti nainsigudan nga umili ti Cordillera, karaman dagiti empleyado ti gobyerno, tao ti simbaan, propesyunal ken akademiko, laban iti nailian a panangidadanes kadagiti nailian a minorya.

Sigurado ti balligi tayo agturong iti pannakagun-od ti pudno a nailian a wayawaya ken demokrasya.  Tuloy-tuloy a makidangadang ken sititibker ken managparnuay a sanguen ti kinaranggas ken panangallilaw dagiti kabusor iti dasig. Aggigiddan nga ibutaktak tayo dagiti nakamulagat a kinapudno iti kagimongan. Ipukkaw ti panawagan para iti amin-a-benneg a panagsagana: Fetad! 

Labanan ken Paayen ti Oplan Bayanihan!
Patakyasen dagiti base a militar ken detatsment kadagiti komunidad iti kaaw-awayan!
Ilaban ti ansestral a daga, karbengan, pagbiagan, ken natural a kinabaknang! 
Mabtad taku am-in!#