Mga solusyon ha mga ulang o mga problema ha GPH-NDFP Negosasyon Pankamurayawan

Halipot nga Presentasyon ha Press Conference, Utrecht, The Netherlands, 14 Nobyembre 2011

Prof. Jose Maria Sison
NDFP Chief Political Consultant
November 14, 2011

Waray translation of Remedies to obstacles or problems in the GPH-NDFP Peace Negotiations

Akon igpresentar ha iyo an mga solusyon nga gin-gamit o poyde magamit para maungbawan o masolbar an 10 nga mayor nga mga ulang o mga problema ha GPH-NDFP negosasyon pankamurayawan

Igpresentar ko ha iyo an kada ulang o problema ngan kun tipaunan-o ini masolusyunan.



1. Problema han hul-os nga magkakontra nga pusisyon ha usa nga gerra sibil


Solusyon: Pinaagi ha The Hague Joint Declaration (THJD) nagin posible para ha magkakontra nga mga partido, an GPH ngan NDFP, nga magin partido ha pakipagnegosasyon. Nagdeklarar ini nga nagigiyahan hira han pareho nakakarawat nira nga mga prinsipyo han nasyunal nga soberaniya, demokrasya ngan sosyal hustisya ngan waray bisan anuman nga igtatalaan nga kondisyon nga matipa ha unob nga kinaiya ngan katuyuanan han negosasyon pankamurayawan. An duha nga gapil pareho makatin han kada tagsa nga pampulitika nga integridad ha pagbaton ha mga gamot han armado nga banggaay pinaagi ha negosasyon ngan pag-abuyon ha batakan nga sosyal, pan-ekonomiya ngan pampolitika nga mga reporma.

2. Problema hiunong han mga garantiya ha katalwasan ngan kalibrihan


Solusyon: An The Joint Agreement on Safety and Immunity Guarantees (JASIG) naghahatag hin mga garantiya para ha duha nga gapil. Kinahanglan an mga garantiya ha katalwasan ngan kalibrihan para ha mga negosyador, konsultant, istap ngan iba pa nga mga personahe ha negosasyon pankamurayawan. An katalwasan han sugad nga mga personahe, mga dokumento ngan iba pa nga mga butang kinahanglan antes, ha panahon mismo ngan kahuman han negosasyon pankamurayawan. Nagseseguro an kalibrihan nga diri hira magkamay-ada kriminal nga baratunon para ha ira mga ginsesering o ginhihimo kasumpay han negosasyon pankamurayawan.

3. Problema han lugar ha punto de bista han maraut nga eksperyensa ha 1986 nga erestorya para ha ukoy-bubto


Solusyon: Igintalaan han JASIG an nyutral nga lugar ha langyaw nga labnasan,pinaagi ha pagpasilitar han mga langyaw nga gobyerno. Ha panahon han erestorya han ukoy-bubto ngan kasarabutan para ha ukoy-bubto hadton 1986 ngan temprano han 1987, ginsurbeylans an mga personahe han NDFP ngan mga alyado han mga intel han kaaway. Kahuman hini, gin-aresto an pira ha ira, gintortyur ngan ginpatay. An mga negosasyon pankamurayawan ha usa nga langyaw nga lugar diri nanginginahanglan hin mobilisasyon hin dako nga panseguridad nga pwersa han mga partido nga naglansar hin negosasyon. Talwas ini ngan matipid para ha duha nga gapil.

4. Problema han maayos nga mga meting ngan mga konsultasyon


Solusyon: May-ada na ginkaarabuyunan nga mga pagsurundon hiunong hini. Pira hini nga mga pagsurundon amo ini, an mga chairperson an responsible han gawi han ira kada tagsa nga mga panel ngan mga konsultant ngan pareho hira nagpapasilitar ha pormal nga mga meting. An mga chairperson han mga panel, mga tim o mga representante hini makakapartisipar ha diri-pormal nga mga meting ngan mga konsultasyon para makapasilitar ha pormal nga mga meting. An ikatulo nga partido nga tagapagpasilitar amo an nanginginano ngan naghahatag han mga ginkikinahanglan para ha erestorya ngan poyde umatender ha pormal nga mga meting.


5. An problema han pagkamay-ada substantibo nga adyenda para ha usa nga makatadungan ngan panmaihaan nga kamurayawan


Solusyon: Nag-oobligar an THJD nga tutukan an mga gamot han armado nga banggaay pinaagi ha negosasyon ngan paghimo hin mga kasarabutan hiunong ha batakan nga sosyal, pan-ekonomiya ngan pampolitika nga mga reporma ngan nagtatalaan han substantibo nga adyenda: Pagrespeto ha Tawhanon nga Katungod; Pampolitika ngan Konstitusyunal nga mga Reporma; ngan Pagtapod han Banggaay ngan Disposisyon han mga Pwersa. Aada an Urusa nga Kasarabutan hiunong ha Pormasyon, Pagkasunud-sunod ngan Pagpatuman han Mutwal nga Nagtatrabaho nga mga Komite para ha paghimo hin tentatibo nga mga kasarabutan antes igpinalisa han mga panel han negosasyon. Kahuman maaprubahan han mga panel an komprehensibo nga kasarabutan, igsusubmiter ini ngadto ha kada tagsa nga mga gobyerno para maaprubahan.

6. Problema han ligal ngan judicial nga balayan


Solusyon: Gin-gamit han CARHRIHL komo nangunguna nga balayan han reperens an internasyunal nga mga konbensyon hiunong ha tawhanon nga katungod ngan internasyunal nga makatawo nga balaud ngan naghahasog an mga panel han negosasyon ha kada tagsa nira mga konstitusyon. An ginlalauman nga CASER naggamit han internasyunal nga mga konbensyon ngan an mga panel han negosasyon naghahasog han kada tagsa nira mga konstitusyon. An ginlalauman nga CAPCR gigiyahan han internasyunal nga balaud ngan maningkamot nga maghimo hin bag-o nga konstitusyon ha basaranan han mga konstitusyon han GPH ngan NDFP ngan maghihimo hin bag-o nga pampolitika nga mga mekanismo. An ginlalauman nga EHDF gigiyahan liwat han internasyunal nga balaud ngan han usa nga bag-o nga konstitusyon nga pag-aabuyunan han GPH ngan NDFP.

7. Problema han mga pagtalapas ha JASIG ngan CARHRIHL


Solusyon: Permi nagdedemanda an NDFP nga tagan hin hustisya an mga personahe ha negosasyon nga ginprotehiran han JASIG nga gindetenir, gintortyur ngan ginpapatay. An pagdumiri han GPH nga tagan hin hustisya ngan hayawan dayon an mga ginprotehiran han JASIG nga mga personahe poyde magin makatadungan nga basaranan para ha NDFP nga umatras ha mga negosasyon pankamurayawan kundi padayon pa gihapon an NDFP nga nagdemanda ngan naghihinulat ha GPH nga maghasog ha JASIG. Pareho han bug-os nga katawhan ngan han mga organisasyon han tawhanon nga katungod, kamurayawan ngan taga-singbahan, nagdedemanda an NDFP nga hayawan an masobra 350 nga detenido politikal nga gintortyur ngan ginpreso ha basaranan han hinimu-himo nga mga kaso hin komon nga mga krimen nga talapas ha CARHRIHL, labina ha dokrina nga Hernandez hiunong ha pagpolitika nga mga pagtalapas. Ginbabalewaray han rehimen Aquino an mga pagtalapas ha tawhanon nga katungod ilarum han rehimen Arroyo ngan naghihimo liwat hin iya kalugaringon nga mga pagtalapas. May-ada makatadungan nga basaranan an NDFP nga umatras ha negosasyon pankamurayawan tungod kan an rehimen Aquino diri naghahasog ha JASIG ngan CARHRIHL.
 

8. Problema han demagohiko nga mga demanda para ha ukoy-bubto para maisimang an atensyon tikang ha mga gamot han armado nga banggaay


Solusyon: Nagtatanyag an NDFP hin ukoy-bubto ngan pakig-alyansa ha basaranan hin usa nga kabug-usan nga deklarasyon hin komon nga katuyuanan ha diwa han pag-aghat ngan pagpadagmit han negosason kamurayawan. Tuyo han NDFP ha paghimo han mao nga tanyag amo an pagkontra han pauru-utro nga demagohiko nga demanda han GPH nga nagpapara ha panginahanglan nga solusyunan an mga gamot han armado nga banggaay ngan naniningkamot nga iduso an NDFO ngadto ha pagsurender ngan pagmingaw. Kundi kun seryusuhon han GPH an tanyag, ha sugad poyde nga magkamay-ada dayon nga ukoy-bubto ngan pakig-alyasa ha kabug-usan nga mga termino nga segurado nga mag-aaghat ngan magpapadagmit ha pagpirmahay han tulo nga nahisasalin nga komprehensibo nga mga kasarabutan hiunong ha SER, PCR ngan EHDF.

9. Problema kun diin ginsasabotahe han GPH ngan ginpaningkamutan nga mawarayan epektibidad an THJD, an JASIG ngan bisan an CARHRIHL


Solusyon: Kinahanglan ig-undong permi han NDFP an naeksister nga urusa nga mga kasarabutan nga katipa ha mga paningkamot han GPH nga sabotahion ngan warayan ini epektibidad. Diri maunhan an negosasyon pankamurayawan o posible nga mauutod kun diri tanggalon han GPH an barkadahan han mga kleriko-pasista, mga lanong ha militar ngan mga kurakot (military hawks and crooks) nga nagkokontrol ha Office of the Presidential Adviser on the Peace Process. An nasering nga barkadahan an responsible ha paningkamot nga ibasura an THJD ha sayop nga argumento nga usa ini nga dokumento nga nagduduso hin waray-katapusan nga pagkabuhag-buhag, nga an JASIG diri nagdadabi hin mga obligasyon kundi usa la nga butang nga poyde madesisyunan han GPH ngan an CARHRHIL diri obligado ipatuman ngan epektibo, bisan paman han pag-abuyon han mga principal. An presente nga OPAPP bantugan ha pag-atake ha naeksister nga mga kasarabutan ha NDFP o ha MILF. Libang ini ha mga iligal nga mga aktibidad ha pakipagkonsabo ha pira nga mga paramilitari nga mga grupo sugad han CPLA ngan RPA-ABB nga sayop nga ginpresentar komo mga rebelde nga grupo.

10. Problema han Oplan Bayanihan, lakip an panginginlabot han US ngan panginginlabot ha negosasyon pankamurayawan.


Solusyon: Ginbubuksas han NDFP an gindesinyo han US nga Oplan Bayanihan komo usa nga panmilitar nga kampanya nga plano nga nagmamaskara komo usa nga kampanya ha kamurayawan ngan pag-uswag. Gin-aaghat an ngatanan nga mulupyo nga nagmamayuyo ha kamurayawan nga magdemanda nga an GPH, ha partikular an rehimen Aquino, seryoso nga magpatuman hin negosasyon pankamurayawan ngan magtukod hin makatadungan ngan panmaihaan nga kamurayawan ha NDFP basar han nahimo na nga mga kasarabutan. Subay ha Oplan Bayanihan, an negosasyon pankamurayawan usa la nga guti nga tahub ha brutal nga kusog han estado. Gagamiton kunta han GPH an buwa nga negosasyon pankamurayawan para mapakusog an saywar nga pagpapalabas han panmilitar nga kampanya han pananalumpigos komo mga operasyon para ha kamurayawan ngan pag-uswag.Nagsasagdon an NDFP ha GPH nga magpatuman hin seryoso nga negosasyon pankamurayawan tungod kay an rebolusyunaryo nga mga pwersa andam nga magpakyas ha istratehiya han GPH nga pangowat ngan kabangisan.  ###