Dapat may pagtutugmaan at paggagalangan sa negosasyong pangkapayapaan

Tugon hinggil sa pansamantalang sabayang tigil-putukan

January 04, 2013

Ang serye ng mga pangyayari at paiwas na mga pahayag ng mga tagapagsalita at mga negosyador sa usapang pangkapayapaan ni Aquino sa mga nakaraang araw hinggil sa pansamantalang sabayang tigil-putukan ay tumutumbok sa nagdudumilat na katotohanan: na hindi pormal na nagdeklara ng ekstensyon ng tigil-putukan para sa Kapaskuhan na nagtapos noong Enero 2 ang Gubyerno ng Republika ng Pilipinas (GPH) hanggang sa kahapunan noong Enero 2, labinlimang araw pagkatapos magkasundo ang mga espesyal na kinatawan ng National Democratic Front of the Philippines (NDFP) at GPH para sa isang tigil-putukan mula Disyembre 20 hanggang Enero 15.

Nang tanungin ng isang reporter ng Manila Standard kung naglabas na ba ng pormal na kautusan ang GPH para sa pagpapalawig ng suspensyon ng mga opensibong operasyong militar at pulis, hindi tuwiran ang sagot ng tagapagsalita ni Aquino na si Edwin Lacierda at sa halip ay umiwas ito sa pinag-uusapan: “Ang magkasamang pahayag kung saan kinatawan ni Sec. Ronald Llamas ang bansa ay nagpapakita na nais naming igalang ang tigil-putukan. Pinaabutan na ang AFP hinggil sa tigil-putukan, kaya wala na silang dahilan pa para magsabing hindi namin iginagalang ang tigil-putukan sa kabila ng kawalan ng kautusan mula sa presidente”.

Lumabas ito kasunod ng kahalintulad na di-tuwirang mga pahayag mula sa Office of the Presidential Adviser on the Peace Process: “Ang inilabas na press communiqué pagkatapos ng pulong noong Disyembre 17 at 18 sa The Hague sa pagitan ng mga kinatawan ng magkabilang panig at ng Norwegian Government, maging ang mga sumunod na pahayag na inilabas ni Sec. Teresita Deles noong Disyembre 20 ay nagpapatunay na pinagtitibay ng gubyerno ang isang pinalawig na tigil-putukan mula Disyembre 20 hanggang Enero 15”.

Ang malinaw, na noong mga oras na inilabas ang naturang mga pahayag, hindi pa talaga naglabas ng pormal na katusan ang GPH para sa pagpapalawig ng tigil-putukan nito hanggang sa Enero 15 na malinaw na bigong tuparin ang kasunduan noong Disyembre 17-18. Wala ring ipinahihiwatig ang mga pahayag na ito na may intensyon ang GPH na maglabas ng isang pormal na kautusan. Kalokohan na sabihing ang Press Communiqué ng Disyembre 18, na ni hindi nilagdaan nina Llamas at ng punong negosyador ng GPH na si Alex Padilla, ay sapat na para ipakita ang komitment ng GPH sa pansamantalang tigil-putukan.

Kitang-kita na ang proseso ng paglalabas ng kautusan para sa pormal na ekstensyon ng tigil-putukan ng GPH ay nagsimula noon lamang tanghali na ng Enero 2. Ang tatak ng oras sa sulat ng rekomendasyon ng Department of National Defense (DND) ay nagpapakita na ipinadala ito sa Malacañang noong lamang 11:30 n.u., humigit-kumulang isang oras maisapubliko at ilabas sa internet ang kautusan ng Komite Sentral ng PKP na nagpapaikli ng panahon ng pansamantalang tigil-putukan. Ipinadala ng panel sa negosasyong pangkapayapaan ng GPH ang kopya ng kautusan bago mag-alas-5 n.h. kay Ambassador Ture Lundh ng Royal Norwegian Government (RNG), na maagap naman niyang ipinadala sa NDFP International Office.

Pagkatanggap na pagkatanggap ng pormal na kautusang pirmado ni Aquino, nakipagtalastasan kaagad ang Tagapangulo ng Negotiating Panel ng NDFP na si Luis Jalandoni sa Komite Sentral ng PKP at nagrekomenda na maglabas ng pahayag para sa ekstensyon ng tigil-putukan hanggang Enero 15. Maagap na nagpahayag ang Komite Sentral ng PKP noong Enero 3 para sa gayong muling pagpapalawig.

Idinidiin ng PKP na maiiwasan sana ang sandaling pagpapaikli ng tigil-putukan nito kung maaagap na tumupad agad ang GPH sa kasunduan ng Disyembre 17-18 na ginawa sa The Hague sa harap ng ambassador ng RNG. Naglabas ang PKP ng dalawang pahayag (noong Disyembre 25 at 27) na naghihikayat kay Aquino na kagyat na tugunin ang kautusan ng PKP-KS noong Disyembre 20 sa layong tiyakin ang pagpapatupad ng pansamantalang kasunduan sa sabayang tigil-putukan. Nagpadala rin ng mga liham ang mga kinatawan ng NDFP kay Secretary Llamas at Atty. Padilla sa tuwirang paraan at sa pamamagitan ng RNG, ang ikatlong partidong tumutulong sa usapang pangkapayaan.

Nagdadahilan lang ba ang PKP sa paggigiit ng maglabas ng pormal na kautusan ng ekstensyon ang GPH? Gayon nga ang makitid na pananaw ng tagapagsalita ni Aquino sa imbing pagtatangkang pagtakpan ang lubhang pagkaatrasadong pagtupad ni Aquino sa kasunduan ng Disyembre 18. Nagpapakita ang gayong alegasyon sa makitid na pananaw na maaaring isagawa ang seryosong negosasyon kahit walang pormal na pagtupad at pagtatalastasan ng bawat isa.

Dapat maintindihan ni G. Aquino at ng kanyang mga kinatawan, na upang umusad ang usapang pangkapayapaan ng NDFP-GPH, dapat magpakita ang parehong panig ng mutwal na paggagalangan at pagtutugunan sa paggampan ng kani-kanilang pampulitikang awtoridad at sa pagtalima sa mga pormal na kasunduan.

Hindi dapat asahan ng GPH na gawin ng mga rebolusyonaryong pwersa ng NDFP ang ginawa ng MILF na pumasok na isang matagalan at walang-taning na kasunduan ng tigil-putukan na nagtali sa MILF habang hinahayaan namang magtambak ang AFP ng mga pwersa nito sa mga lugar ng Bangsamoro upang kubkubin, gapiin at pasukuin ang MILF.

Hindi dapat asahan ng GPH na gagawin ng NDFP ang ginawa ng MILF na paglagda sa Framework Agreement na nagsailalim sa pampulitikang awtoridad at independensya nito sa gubyerno ng Maynila. Sa kaso ng MILF, lalo pa itong pinayuyuko ngayon sa awtoridad ng GPH sa pagtatangka ni Aquino na atrasan ang isa sa mga susing punto sa Framework Agreement sa paggigiit ng pagtatalaga ng tagapangulo ng di pa nabubuong Transition Commission.

Determinado ang mga rebolusyonaryong pwersa na kamtin ang isang makatarungan at pangmatagalang kapayapaan. Kaakibat ng paglulunsad ng digmang bayan at ng demokratikong pakikibakang masa, nakikipag-usap ang mga rebolusyonaryong pwersa sa isang negosasyong pangkapayapaan sa GPH upang magkaroong ng alyansang haharap at magreresolba sa mga saligang usaping sosyo-ekonomiko at pulitikal na nasa ugat ng umaalimpuyong armadong tunggalian.

Masidhi ang interes ng PKP at iba pang mga rebolusyonaryong alyadong organisasyon ng NDFP sa usapang pangkapayapaan upang patampukin ang mga saligang usapin ng reporma sa lupa, pambansang industriyalisasyon, pambansang kalayaan at katarungang panlipunan, paksain ang mga mahahalagang usapin tulad ng karapatang-tao at internasyunal na makataong batas at mailahad ang kagyat na mga kahilingan ng sambayanang Pilipino para sa trabaho, pagtaas ng sahod at pagpapalawak ng pampublikong serbisyo at laban sa pagtaas ng presyo nito, pagpasok ng mga kumpanya sa pagmimina at iba pa.

Gayunpaman, makikipagnegosasyon lamang ang mga rebolusyonaryong pwersa sa isang gubyernong tunay na nakauunawa at nagpapatupad ng mga prinsipyo ng mutwal na paggagalangan at pagtutugunan. Sa kasamaang-palad, huli na nang naisip ng GPH na hindi pwedeng hindi ito maglabas ng isang pormal na katugong kautusan para sa isang pansamantalang sabayang tigil-putukan at kumilos lamang matapos ipakita ng NDFP na determinado itong makipagnegosasyong pangkapayapaan na pantay ang katayuan.