Del Monte ug Dole-Stanfilco giatake sa NPA

Allan Juanito
NPA-North Central Mindanao Regional Command
February 20, 2013

Koordinado ug dungan-dungan nga giatake sa New People’s Army - Mt. Kitanglad Sub-regional Command sa North Central Mindanao ang mga kumpanya sa Del Monte ug Dole-Stanfilco sa alas sais sa gabii sa Pebrero 19, 2013.



Giatake ang motor pool ug admin building ug gipangguba ang mga kahimanan sa main camp sa Del Monte-Philippines sa Camp Phillips, Monolo Fortich Bukidnon; satellite camp sa Del Monte sa Besavilla, Sumilao, Bukidnon, ug gidis-armahan usab ang mga armadong security guard sa Dole-Stanfilco-La Fortuna Plantation sa La Fortuna, Impasug-ong, Bukidnon. Sa pasiuang report gikan sa field operations command may nadaut siyam (9) ka ekipo, duha (2) ka bodega ug opisina sa satellite camp sa Besavilla. Nasakmit gikan sa maong mga operasyon ang 15 ka lain-laing tipo sa armas ug mga computer. Patay ang usa ka security guard ug duha ang samaron nga pulos membro sa Kadre Security Agency nga gipanag-iyahan sa bata-bata ni Palparan nga si Pastor Alcover.

Pagpakita kini sa kaseryuso sa rebolusyonaryong kalihukan sa pagsilot sa mga higanteng kumpanya sa ilang tulubagon sa pagpahimulos ug pagdaugdaug sa mga mamumuo, mag-uuma ug Lumad, ug pagguba sa kinaiyahan. Human sa sagunson nga paghapak sa mga bangis nga bagyo nga nagdulot og dili tiaw nga kadaut ngadto sa katawhan, subli-subli nga nautingkay ang tulubagon sa magun-obon sa kinaiyahan nga operasyon sa logging, mga kumpanyang agribisnes ug mina. Panahon na kini sa paghatag og hustisya sa mga nabiktima sa katalagman.

Ang bul-og sa baha sa Cagayan River bunga sa Bagyong Sendong nga nagbanlas sa daghang kinabuhi ug kabtangan, tin-aw nga nagpakita sa pagkagusbat na sa kinaiyahan. Ang kaniadto abunda sa kakahuyan nga kalasangan sa Kitanglad ug Kalatungan Ranges nga mao ang uluhan sa mga suba ug mga kasapaan nga nagtapo sa Cagayan River anam-anam nga giupaw hangtud karon. Sa tiilan niini, naglawod-lawod ang mga plantasyon sa pinya ug saging sa mga imperyalistang kumpanya sa Dole ug Del Monte nga kung mag-ulan, nagabanlas sa yuta padulong sa suba sa Cagayan nga may pakapin nga hilo.

Sama sa mina ra gihapon ang epekto sa kadaut sa kinaiyahan sa plantasyon sa pinya, kay ginabuldoser ang yuta aron kini patagon ug tamnan. Sumala pa sa usa ka environmentalist, sa matag ektarya sa pinyahan, mokabat sa 100 ka toneladang kayutaan ang mabanlas matag tuig.

Sugod sa miaging dekada, paspas nga nagalumbaanay kining mga kumpanyang agribisnes paghakop sa kayutaang agrikultural nga nag-unang panginabuhian sa pinakadakung bahin sa populasyon. Ang Del Monte, Dole ug SUMIFRU nga nagdomina negosyo niini nga sektor, sa pakigkunsabo sa mga agalong yutaan, maoy pinakaagresibo sa pagpangilog sa mga gitikad nga yuta sa mga mag-uuma alang sa tanom-pagkaon aron tamnan sa mga prutas pang-eksport.

Halos mag-usa ka gatos ka tuig na ang pagtunhay sa Del Monte dinhi sa rehiyon. Hangtud sa dekada 90, may nahitala na nga 45,617 ka ektaryang pinyahan ang Del Monte. Wala pay labot niini ang ubang mga luna nga wala nila gitaho o kaha anaa sa ngalan sa ubang mga agalong yutaan ug mga contract growers. Gikan sa pagtanom og pinya, nagpalapad kini sa pagtanom og mga prutas pang-eksport sama sa saging ug kapayas. Ug busa padayon kini nga namalit ug nangabang og yuta dili lang sa mga kalungsuran sa Bukidnon kundili nakaabot na pagpalapad sa mga lungsod sa sidlakang bahin sa Misamis Oriental ug karon mokabat na sa 57,172 ka ektarya.

Kining lapad nga kayutaan nga gihimong plantasyon daang gitikad sa mga mag-uuma ug lumad nga napalagpot gikan sa ilang mga pinuy-anan ug panginabuhian. Wala silay ikasukol atubangan sa mga armadong security sa kumpanya, samot nga walay ikasukol sa pagpasaka sa kaso sa reaksyonaryong hukmanan. Ang mga nailogan og yuta nga mga mag-uuma ug lumad, anaa na lang nag-uma sa bakilid nga bahin sa daplin sa plantasyon. May kaso pa nga nangasakit ug namatyan tungod kay nakakaon sa ilang tanom nga nahiloan sa makapatay nga spray sa plantasyon.

Sa tuig 2010, anaa kini sa ika-82 nga pinakadakung korporasyon sa Pilipinas nga may P 16.67 ka bilyon nga kita. Samtang ang tag-iya niini karon nga pamilyang Campos naghakop og bilyon-bilyon nga ginansya, ang mga mamumuo dinhi nagpabilin pa gihapong kabus tungod sa ubos nga suhulan ug kakulang sa mga benepisyo; nag-agwanta sa kabalaka nga mapalagpot kung moreklamo; ug nagasagubang sa pagpanumpo sa ilang mga katungod sa armadong security.

Ang Dole sa pikas bahin, nagsulod pagpamuhunan dinhi sa miaging dekada na. May kinatibuk-ang plantasyon kini karon nga 16,698.7 ka ektarya; 2,034 niini ang pinya samtang 14,664 ang sagingan. Sa tuig 2010, anaa kini sa ika-39 sa mga pinakadagku nga mga korporasyon nga may kita nga P26.97 bilyon. Nag-antus ang mga mamumuo sa ilang pinahimuslan og dinaugdaug nga kahimtang. Barato ra ang ilang suhulan kay kadaghanan kanila kontraktwal, sama sa mga mamumuo sa Del Monte peligro sa panglawas ang kahimtang sa panarbaho, ug dili makatarunganon nga pagtratar kanila sa management. Nagsamot na ang ilang kabalaka karon sa posibleng pagpalagpot kanila gikan sa trabaho tungod sa pagpuli sa Itucho Corporation human kini gibaligya sa Dole sa miaging tuig.

Sa makausa pa, ipadangat namo ang mensahe ngadto sa mga kumpanya sa pag-undang na sa ilang mga makadaut sa kinaiyahan nga mga operasyon, pagpangilog sa yuta gikan sa mga nagtikad ug mapahimuslanon ug madaugdaugon nga mga binuhatan. Sa hinanali, undangon nila ang padayong pagpalapad sa ilang mga plantasyon. Alang sa mga kontraktor, subli namo silang pahimangnoan sa pagtuon sa kaseguruhan sa ilang negosyo sa dili pa mosulod sa pakigkontrata sa mga multinasyunal nga agribisnes sama sa Del Monte ug Dole.