Brutal nga pagpatay sa mga Lumad nga Matigsalog sa San Fernando, Bukidnon, mapasigarbuhong giangkon sa 4th ID

Ariel “Ka Inda” Magbanwag
New People’s Army - South Central Bukidnon (SCB) Subregional Command
October 25, 2013

Taliwala sa sunod-sunod nga kadaut nga natagamtaman sa mga tropa sa 4th ID-Philippine Army sa North Central Mindanao Region nga pulos gipanghimakak sa ilang mga tigpamaba, mapasigarbuhong gipasiatab ni Capt. Uy ang bahaw na nga balita sa giingong pagkapatay sa duha ka NPA ug pagkasakmit sa duha ka armas gikan sa engkwentro sa Brgy. Dao, San Fernando, Bukidnon niadtong Oktubre 17, 2013.

Alang sa kasayuran sa publiko, walay panagsangka nga nahitabo tali sa yunit sa NPA ug militar sa maong lugar ug petsa. Ang gibalik-balik pagsibya nga namatay nga silang Mabini “Toto” Manobia ug Zaldy “Onggo” Ambayot, dili mga sakop sa mga yunit gerilya nga nagalihok sa maong erya kundili mga ordinaryong membro sa tribo uban sa 58 ka datu kansang kaliwatan nagbarug sa pagpanalipod sa abunda sa bulawan nilang yutang kabilin sa Kiranggol, Dao. Napugos sila sa pag-abin sa gipaluyuhan sa AFP nga bandidong pundok ni Butsoy Salusad nga mao nay nag-angkon ug naghari-hari sa maong lugar karon sa pasalig nga bahinan sila og katunga sa tanang kita gikan sa pagmina ug mga negosyo sulod sa ilang yutang kabilin.

Silang Manobia ug Ambayot lakip sa 12 ka daang mga membro sa bandidong grupo nga misiak ug mibatok tungod sa dili na nila maantus nga pagpamentaha ug bangis nga pagtratar ni Butsoy kanila ug sa uban nilang katribo sa minahan sa Kiranggol ug Dao. Ang mapangahason nilang pagsulay nga suklan ang gikaintapang kriminal nila nga lider naghaling sa kasuko ni Butsoy busa sa pakigtinabangay sa mga tropa sa 8th IB, giunay sila pagpatay. Ang M-16 ug carbine rifle nga nakuha gikan sa kamot sa duha tipik lang sa mga gi-isyung armas sa AFP ngadto sa bandidong grupo.


Mitatak ang kamangtas sapasistang militar ug grupong Butsoy diha sa ilang linuog nga pamaagi sa pagpatay sa duha. Natusak sa halos 90 ka mga samad-pinusilan ang ilang lawas. Gibundakan og bato ang ulo ni Manobia samtang gilugit ang mata ni Ambayot. Ang ilang mga kamot parehong may lakra sa ginapusan ug may mga labhag ang lawas nga agi sa pagtortyur.


Kung nahutdanna ang 4th ID sa ikataho nga kadaugan ngadto sa katawhan niining ginalunsad nila nga kontrarebolusyonaryong gubat, ang barbarong binuhatan pa gyud sa ilang mga tropa ang gipili nila. Angayang papanubagon ang 8th IB sa responsibilidad sa pag-angkon nga ilang tropa ang nalambigit sa hinimo-himo nga engkwentro nga misangpot sa pait nga gidangatan sa duha ka Lumad niini nga hitabo. Klaro kini nga paglapas sa tawhanong katungod ug sa ka-dili matinud-anon sa reaksyunaryong kasundaluhan sa pagtamod sa Internasyunal nga Makitawhanong Balaod.


Gawas niini, angay manubag ang AFP sa walay-puas nila nga pakigkunsabo sa kriminal nga bandidong grupong Salusad, pag-armas ug pagkunsinte sa ilang anti-katawhang mga binuhatan imbes nga arestuhon ug taralon sa ilang mga krimen.


Dayag na lang nga sa ilang pakigkunsabo sa grupong Butsoy, nakakwarta usab ang mga opisyal sa AFP ug mga opisyal sa lokal nga gubyerno sa gikontrol ni Butsoy nga gatusan ka mga tunnel ug 24 ka bolmilan nga nag-opereyt sa minahan sa Kiranggol. Busa, wala sila’y pagpakabana kung naghitak ang pagpanglapas sa tawhanong katungod sama sa paghumol sa tailings pond nga dunay mercury sa mga Lumad nga nagreklamo o nagsupak-supak kang Butsoy, pagrekisa sa mga pribadong parte sa lawas sa mga babaye nga gidudahang nagpayuhot sa bulawan aron ibaligya sa gawas, paghilo sa suba ug kasapaan ug pagkamatay sa sobra 50 na ka mga bata nga nahilo sa mercury.


Bisan pa man niini nga hitabo, angayang magpursigi ang mga Matigsalug sa ilang pakigbisog sa pagpanalipod sa ilang yutang kabilin. Kinahanglang ipadayon sa mga Lumad ang paghugpong ug pagpalig-on sa ilang han-ay aron makatigum og igong kusog sa pagpaasdang sa lain-laing porma sa pagsukol, ma-armado man o dili-armado. Angayang lapad nga mabutyag ug mabatukan kining yawan-ong aktibidad aron maundang na.


Sa among kabahin, sama sa gihimo namong pag-atake sa kampo ni Butsoy sa miaging bulan, lauman nga dili namo lung-an ang pagpangita og pamaagi aron mapahamtang ang rebolusyonaryong pagsilot kanila sa tukmang panahon.