Madugay na nga gusto sang pumuluyong Pilipino nga pabayaron si Hugosa iya mga krimen

Julian Paisano
Coronacion Chiva “Waling-waling” Operational Command
NPA-Panay
Enero 6, 2014

Translation: The Filipino people had long wanted to make Hugo pay for his crimes 

Ang pagpatay kay Hugo (Demetrio Capilastique, Jr.) sang isa ka tim sang Bag-ong Hangaway sang Banwa (BHB) sadtong Disyembre 30, 2013 ginpatuman sandig sa mga krimen sang madamuan nga pagpamatay, pagdukot sang mga sibilyan kag mutiny nga nakomiter sa masobra na duha ka dekada.

Ang 15 ka ginpamatay nga mga biktima nga nasambit sa nauna nga pahayag mga sibilyan nga nadalasa sang gangster nga pagginawi sang RPA-ABB. Arestuhon tani si Hugo, kon mahimo pa, apang ang iya armado nga pagbato nagakinahanglan nga siya patyon dayon. Ang pag-arestar tani sa iya magaresulta sa pagkakuha sa iya sang impormasyon bahin sa kon diin nila gintago sanday Luisa Posa kag Nilo Arado, duha ka legal nga aktibista nga gindukot sang Intelligence Service Group (ISG) sa pagpamuno ni Col. Noel Buan kag suportado sa pagpatuman sang RPA-ABB ni Hugo sadtong 2007. Pareho nga may salabton ang militar kag ang RPA-ABB sa sini nga pagdukot. Sadtong Disyembre 10, 2007 nagpagguwa kami sang pahayag kag ginbalhag ang listahan sang mga gin-akusar.


Apang si Hugo isa ka armado nga kumander sang isa ka paramilitar nga pwersa sang AFP. Nakuha sa iya beltbag ang mga granda kag isa ka Taurus nga pistola. Ang RPA-ABB aktibo nga nagasuporta sa armado nga mga operasyon militar batuk sa BHB sa Janiuay-Lambunao, Leon-Tubungan, Miag-ao-San-Joaquin kag Ibajay-Pandan. Bangud sina ang RPA-ABB isa ka organisasayon militar nga kontra sa BHB. Kag bangud sini,  ang kumander sang RPA-ABB pareho ni Hugo lehitimo nga target militar para sa BHB. Si Rustico Cutanda, alyas Rolly, nagapakuno-kuno nga mga biktima sila samtang ginpanglawag niya nga sanday Mokong, Arce, Joven--tanan mga operatiba sang RPA-ABB nga napatay sa mga aksyon militar antes si Hugo. Ang wala ginsambit ni Cutanda nga sila nagapasakop sa mga armadong operasyon sang mga regular na tropa sang AFP batuk sa BHB. Kon amo, nangin lehitimo nga mga target militar sila—ukon nagpakuno-kuno si Cutanda nga wala niya nahibal-an nga nagapadayon ang inaway banwa kon sa diin ang BHB nagapangapin sa iya kaugalingon kag sa pumuluyo batuk sa sige-sige nga mga atake sang militar lakip ang mga armadong atake sang mga salin sang RPA-ABB. Gin-insister mismo ni Cutanda nga sila sa gihapon isa ka “rebolusyonaryo” nga hangaway baliskad sa ginapasuni ni Major Tiongson nga ang RPA-ABB  nagkambyo na sa isa ka sibilyan nga organisasyon nga “Kapatiran” sang paksyon ni Tabara.

Sa pihak sini, ginasiling ni Cutanda nga ang BHB nagagamit sang armas kag ginapatay sila bangud lang nga ang RPA-ABB nagsipak sa reaffirmist nga PKP-BHB tungod sa halambalanon sa ideolohiya. Maathag nga ang pang-ideolohiya kag pangpulitika nga linya sang Partido tuman nga tuhay ikumparar sa ganster, palasurender kag kolaborasyunista nga linya sang RPA-ABB. Nagabayaw sila sang bandera sang “sosyalismo” nga ila natun-an halin sa literatura sang US Central Intelligence Agency (CIA). Ang maayo nga sukatan sang isa ka husto nga ideolohiya ginapakita nga ang Partido, ang BHB kag ang rebolusyonaryong masa pilo-pilo nga nagadaku umpisa nga magpanadlong. Samtang ang RPA-ABB nagsilipak-sipak sa ginagmay nga mga grupo nga nagailinaway sa kada isa—kaangay sang mga paksyon sang Tabara kag Dela Cruz. Indi namon kinahanglan nga maggamit sang armas batuk sa mga RPA-ABB nga nagasamad sa iya kaugalingon. Ang simple nga mga pagbangigay sa kubay nila sa partehanay sang ila kinawatan nagaresulta sang mga pag-isplit sang RPA-ABB kag ila dis-integrasyon.

Ang NPA wala naghimo sang aksyon kontra kay Hugo bangud lang nga naghalin siya sa BHB. Boluntaryo ang pag-entra sa BHB. Sin-o man nga mag-entra, sarang nga maggwa sang boluntaryo kag madamo na ang naghimo sini nga wala ginlagas sa kundisyon nga ila nga halungan ang siguridad sang hublag. Ang ginhimo ni Hugo amo ang pag-mutiny ukon armado nga pag-alsa batuk sa ginatapuan nga armado nga organisasyon. Wala lang siya naggwa, kundi nagsulsol sang madamo pa nga maggwa, nagtukod sang separado nga armadong grupo nga aktibo nga nagakontra sa BHB kag nagakolaborar sa kaaway sa pag-atake sa BHB. Amo gani nga ang mutiny, kamatayon ang penalidad.

Indi arbitraryo nga ginpamunpon ang mga krimen ni Hugo. Tagsa ka marder kag pagdukot gin-imbestiga kag may supisyente nga mga ebidensya sa mga saksi nga natipon sa pag-umpisa pa lang sang kaso. Halimbawa, ang RPA-ABB, nga ginadukan sang ila mga intelligence handlers, nagasabwag naman subong sang maduguon nga intriga sa pagpanudlo sang kuno mga suspetsado sa kubay sang mga legal nga mga lider kag mga aktibista. Ini nga mga intriga naga-set up yadtong mga ginpangtudlo sa simple nga harasment ukon magahatag rason sa pagmarder sang mga RPA-ABB bilang pagbalos. Madumduman kag nalista ini sa malawig nga tinuig nga ang amo nga mga intriga magaresulta sa pasista nga mga atake sa inosente nga mga biktima. Kaangay sini nga mga intriga nga gin-umpisahan sang militar sa pagset-up sang pagdukot kanday Luisa Posa kag Nilo Arado; ginbansagan sila nga “mga terorista nga komunista” sa pihak nga sila mga legal nga aktibista.

May malawig na nga inagihan kag wala nagakalipat ang pungsodnon demokratikong kahublagan. Samtang indi sini maprotehiran ang tanan nga pumuluyo nga ginabiktima sang mga RPA-ABB kag mga military handler nila, masarangan sini nga magpanukot para sa hustisya kon ini ang ginakinahanglan. Pwede gid man nga dalhon ni Brig.Gen. Arnold Quiapo ang mga biktima ni Hugo sa korte sang ila rehimen. Apang nakahibalo man si General Quiapo sang basehan nga kamatuoran kon ngaa nagaentra ang mga pumluyo sa BHB bangud gusto sang pumuluyo nga magpangayo sang madasig nga hustisya sa Korte sang Pumuluyo nga indi nila makita sa mga korte sang GRP. Inutil ang GRP nga ang kapulisan sini sa Janiuay indi gani makaaresto sa tinawo sang RPA-ABB nga nag-ambus sa kaugalingon nila nga kapulisan. Ang mga biktima buot lang tani nga husayon ang mga hubog nga RPA-ABB nga nagapang-abuso sa pumuluyo sa Patong-Patong, Janiuay. Bisan ang berdugo nga General Palparan ginaprotehiran kag ginatago sang militar mismo. Ang mga biktima sang Maguindanao Masaker tinuig na nga nagaantus sa impunity sa amo nga krimen. Bisan ang mga Marcos kag Estrada nakabalik sa poder kag ang ila ginpandambong nga manggad naproteksyunan sang tinawo sang militar. Ina ang “hustisya” sa idalom sang Gubyerno sang Republika sang Pilipinas.

Sa pihak nga bahin, matarung ang rebolusyonaryo nga hustisya nga nagahatag sang amnestiya sa mga nagaako sang ila krimen kag ginahinulsulan ini, pareho kay General Jarque. Si Sgt. Porfirio Cataluna nga nagpamatay sang madamo nga Tumanduk nga ginasuspetsuhan nga suporter sang BHB, ang ginhatagan sang amnestiya sa amo man nga kundisyon kag sa tawhanon nga rason antes siya napatay sa edad nga masobra sa 70 anyos. Pero si Hugo ang wala nagbag-o nga manugpatay nga nagahimo sang “dirty jobs” para sa militar kag isa ka armado kag masupog nga kaaway kag dapat niya bayaran ang iya kautangan.

Ginkalipay ang iya kamatayon indi lang sang pungsodnon demokratikong kahublagan. Nahaw-asan kag lubos nga nalipay ang pinulo-pulo ka libo ka pumuluyo sa Panay. Syempre, kon may isa sa ila ang pamangkuton sang masmidya angut sa kamatayon ni Hugo, magahipos sila, bangud ara pa ang mga salin sang RPA-ABB kag ang ila mga military handler nga maghingabot. Apang nagahatag sila subong sang dugang nga suporta sa BHB, ang hangaway nga nagbuka sang puti nga kahadlok nga gin-imponer ni Hugo, sang RPA-ABB kag sang AFP sa ila lokalidad.