Ang Makasaysayan nga Papel kag mga Kontribusyon sang Kabataang Makabayan

Sanaysay sa pagsaulog sa ika-50 Anibersaryo sang Pagkatukod sang KM

ni Jose Maria Sison
Tagapundar nga Pangulo, Kabataang Makabayan



Translation: Ang makasaysayang papel at mga kontribusyon ng Kabataang Makabayan

Bangud ako ang nangin tagapundar nga pangulo sang Kabataang Makabayan (KM) sadtong 1964 kag nagpamuno diri tubtob maobligar nga maghulag sang tago sadtong 1968, lubos ko nga ginakalipay kag may dungog nga makapasakup sa pagsaulog sang ika-50 anibersaryo sang KM. Ginahatagan-kahulugan kag ginasakup sang pagsaulog nga ini ang tanan nga paghimakas, sakripisyo kag naangkon sang katapuan sang KM sa pag-alagad sa pamatan-on nga Pilipino kag sa bilog nga pumuluyong Pilipino.



*Pagpadayon sang Rebolusyonaryo nga tradisyon sang Pumuluyong Pilipino*

Gintuyo namon nga ipundar ang KM sa rebolusyonaryo nga tradisyon sang pumuluyong Pilipino. Gani hungod namon nga gintukod ang KM sadtong ika-101 nga kaadlawan ni Andres Bonifacio sadtong Nobyembre 30, 1964. Gusto namon nga pasidunggan siya sa pag-organisa niya sa Katipunan kag pagpamuno sa pagproklama sang pungsodnon nga kahilwayan sang pumuluyong Pilipino batuk sa kolonyalismong Espanyol.

Nagkuha kami sang inspirasyon sa iya bilang rebolusyonaryo nga amay sang pungsod Pilipino kag lubos ang buot namon nga magsunod sa rebolusyonaryong tradisyon sang Katipunan kag padayunon ang di tapos nga rebolusyong Pilipino paagi sang pagkumpleto sang paghimakas para sa pungsodnon nga kahilwayan kag demokrasya batuk sa dumuluong kag pyudal nga dominasyon. Nahibal-an gid namon nga gin-untat sang imperyalismong US ang rebolusyong Pilipino sang maglunsar ini sang gerang agresyon batuk sa pumuluyong Pilipino, himuon sini nga kolonya ang Pilipinas pagkatapos nga patyon ang ginatos kalibo nga Pilipino kag hanason ang mga papet sini para sa malakolonyal nga pagginahum.

Nahibal-an namon nga nagsulod na ang Pilipinas sa panahon sang modernong imperyalismo kag proletaryong rebolusyon. Nangin signipikanteng pwersa na sa katilingban nga Pilipino ang sahing mamumugon bilang pinakaproduktibo kag pinakaprogresibong pwersa. Nagtuhaw na ang Partido Komunista bilang abanteng destakamento sang sahing mamumugon para pamunuan ang paghimakas sang pumuluyo batuk sa dumuluong kag pyudal nga dominasyon. Maisog sini nga ginbatuan ang pasista nga okupasyon sang Japan kag ang masunod nga panibag-o nga pagsakup sang imperyalismong US sa Pilipinas.

Lubos nga muklat sadto ang mga tagapundar sang KM sa lohikal nga angtanay sang daan nga demokratikong rebolusyon nga ginapamunuan sang burgesyang liberal batuk sa daan nga estilo nga kolonyalismo kag pyudalismong Espanyol kag sang bag-o nga demokratikong rebolusyon nga ginapamunuan sang sahing mamumugon batuk sa imperyalismong US, pyudalismo kag burukrata kapitalismo sa malakolonyal kag malapyudal nga kahimtangan sang Pilipino sa panahon sang modernong imperyalismo kag proletaryong rebolusyon. Halin sa umpisa ginahandum namon nga isulong ang demokratikong rebolusyon sang banwa agud malatag ang dalan para sa masunod nga rebolusyong sosyalista.

*Ang Patriyotiko kag Progresibong Papel kag mga Katungdanan sang KM*

Nagtindog ang Kabataang Makabayan bilang patriyotiko kag progresibo nga gwardya sang mga pamatan-on halin sa masang anakbalhas nga mga mamumugon kag mangunguma kag halin sa mga nahanunga nga saray. Ginhalad sini ang kaugalingon bilang tagasuporta sang sahing mamumugon nga amo ang nagapamuno nga sahi sa bag-o nga demokratikong rebolusyon. Gintuyo sini nga mangin sentro sang paghanas sang mga aktibista sang ligal nga demokratikong kahublagan kag sang mga mangin kadre sang rebolusyon.

Ang Kongreso sang pagtukod sang KM naglakip sang Konstitusyon kag Programa sang Paghulag sandig sa pangkabilugan nga linya sang paghimakas sang banwa para sa pungsodnon kag pangkatilingban nga kahilwayan. Ginduso sang KM ang lubos nga pungsodnon nga kahilwayan, demokratiko nga mga kinamatarung kag paghatag-gahum sa sahing mamumugon, tunay nga reporma sa duta kag nasyunal nga industriyalisasyon, kinamatarung sosyal, kultura nga pungsodnon, siyentipiko kag pangmasa kag nagakaugalingon nga polisiya nga pangluwas para sa paghiliusa sang tanan nga pumuluyo kag pungsod, kalinungan kag kauswagan batuk sa imperyalismo kag reaksyon.

Lakip sa mga tagapundar sang KM ang mga proletaryo nga rebolusyonaryo kag nagpasakup sa mga aksyong masa halin 1959. Naghalin sila sa kahublagan estudyante, sa kahublagan unyon, sa kahublagan sang mangunguma kag mga sirkulo nga intelektwal. May paghangup sila sa bag-o nga demokratikong rebolusyon bunga sang nauna nga mga pagtuon sa kasaysayan kag mga sirkumstansya sang pumuluyong Pilipino kag sa teorya kag praktika sang Marxismo-Leninismo. Nagaisa sila nga ang kadalag-an sang bag-o nga demokratikong rebolusyon magalatag sang dalan para sa mas maayo kag masanag pa nga buasdamlag para sa pumuluyong Pilipino paagi sa sosyalismo.

*Pagpasulong sa Kahublagang Masa kag Pagpanday sang mga Proletaryo nga Rebolusyonaryo*

Ginsulong sang KM ang pungsodnon-demokratikong kahublagan masa sadtong dekada 1960. Ginpukaw, gin-organisa kag ginpahulag sini ang mga estudyante sa hayskul kag kolehiyo, ang mga pamatan-on nga titser kag iban pang propesyunal, ang mga pamatan-on sa Lapiang Manggagawa kag mga unyon; kag ang pamatan-on sa mga organisasyon sang mangunguma. Nag-organisa kami sang mga tsapter sa mga eskwelahan, pabrika, mga ginaestaran sang mga imol sa syudad kag mga komunidad sang mga mangunguma.

Naghiwat kami sang mga pagtuon bahin sa mga pangkabilugan nga linya sang bag-o nga demokratikong rebolusyon kag sa matag-adlaw nga mga isyu. Ang pinakainteresado kag pinakaabante nga mga aktibista gin-upod namon sa mga pagtuon sang teorya kag praktika sang Marxismo-Leninismo. Determinado kami nga isulong ang kahublagang masa paagi sa pagpukaw, pag-organisa kag pagpahulag sa mga pamatan-on sandig sa pungsodnon-demokratikong linya sang paghimakas. Kadungan sini, determinado kami nga magpanday sang mga proletaryong rebolusyonaryo halin sa kubay sang mga aktibistang masa. Sandig ini sa papel sang KM bilang tagasuporta sang sahing mamumugon kag rebolusyonaryo nga partido sini.

Nagpagwa kami sang mga pahayag kag naglunsar sang mga dramatiko nga aksyong masa bahin sa mga hitabo kag isyu nga may kahilabtanan sa pungsodnon nga soberanya, demokratikong kinamatarung kag kundisyon pangkatilingban sang pumuluyong Pilipino kag sang pamatan-on. Gin-atubang namon ang imperyalismong US kag ang nagaharing sistema sang mga daku nga kumprador kag agalon nga mayduta sa mga isyu nga lokal. Kag nakig-isa man kami sa pigos nga pumuluyo sang Asia, Africa kag Latin America kag pumuluyo sa mga imperyalistang pungsod.

Ang KM ang nangin pinakakilala nga organisasyon nga nagapakamalaut kag nagapanawagan sa pagbasura sa mga indi patas nga kasugtanan sa US pareho sang US-RP Military Assistance
Agreement, Military Bases Agreement, Mutual Defense Pact, Quirino-Foster Agreement kag Laurel-Langley Agreement. Ginsukot namon ang papet nga gubyerno sa pagka-sunud-sunuran sini sa imperyalismong US kag pagtraidor sa kinamatarung soberano kag interes sang pumuluyong Pilipino.

Ginbuyagyag namon kag ginpamatukan ang kinaiya nga kumprador-asendero nga reaksyunaryong gubyerno. Ginpanawagan namon ang pagpaayo sang sweldo kag kahimtangan sang mga mamumugon, tunay nga reporma sa duta para makabenepisyo ang mga wala sang duta nga mangunguma kag may nasyunal nga industriyalisasyon, pagpalapnag sang sistema sang edukasyon publiko sa tanan nga lebel, kag mas maayo nga kahimtangan sa pagtuon kag pagpangabuhi sang mga estudyante. Ginpakamalaut namon ang nagapadayon nga paglala sang disempleyo, ang pagtibusok sang sweldo, ang sobra kataas nga presyo sang ordinaryo nga mga balaklon kag serbisyo kag ang kakulangon o kawad-on sang mga kinahanglanon nga serbisyo sosyal.

Lubos namon nga ginkundenar ang US kag mga alyadong imperyalista sa pagpasilabot kag agresyon militar kag ginsuportahan ang paghimakas sang mga pumuluyo nga biktima nila. Ginpamatukan namon ang proyektong Malaysia sang US kag UK, ang gindiriher sang US nga masaker sang pumuluyong Indonesian, ang todo-larga nga gerang agresyon sang US batuk sa pumuluyong Vietnamese kag Indochina kag ang pagpasilabot kag agresyon sang US batuk sa pumuluyong Cuba, Korean kag iban pang pumuluyo sa Asia, Africa kag Latin America.

*Pagpalig-on sang Alyansa sa Iban nga Pwersang Patriyotiko kag Progresibo*

Agud makapalapnag ang KM sa partikular nga mga lugar, rehiyon o bug-os nga pungsod, pirme nga nakasandig ang KM sa kaugalingon sini nga kusog kag ginadugangan ini sang mga alyansa sa tumod nga mga sahi kag sektor kag sa basehan nga multisektoral. Nakarekrut ini sang mga mamumugon kag nakatukod sang mga tsapter sa ila kubay sa hugot nga relasyon nga mag-utod sa mga pederasyon sa pagtrabaho. Ang mga organisasyon sang mangunguma ang nagaareglo sang mga programa nga imersyon sa kaumhan sang KM. Nakig-alyansa ang KM sa mga organisasyon sa kampus kag mga pungsodnon nga organisasyon sang mga estudyante kag sa mga titser kag iban pang propesyunal.

Antes pa man tukuron ang KM, ang pila sa mga nagtukod sini nakaumpisa na sa paghulag sa kahublagan unyon kag sa Lapiang Manggagawa sadtong 1962. Nagpasakup sila sa pagpanalawsaw kag edukasyon, pag-organisa sang mga unyon kag pagsuporta sa mga welga. Gani nangin malapit sila sa mga mamumugon kag nakarekrut halin sa ila sang mga katapu nga magatukod sang KM. Sa kadamu sang maayo nila nga nahimuan, ang nangin tagapundar nga pangulo sang KM ang nangin pangaduha nga  tagapangulo sang Lapiang Manggagawa kag nangin pangkabilugan nga sekretaryo sang Partido Sosyalista.

Ang mga magatukod sang KM nagsugod man sang hugot nga angut sa mga kadre nga mangunguma kag pamatan-on nga mangunguma sa Central Luzon kag Southern Tagalog sadtong 1963. Ang mangin papel sang pangulo sang KM ang magtudlo sa mga beterano nga kadreng mangunguma kag ila mga anak sang mga kurso para marepaso nila ang ila mga rebolusyonaryo nga pagtuon. Bangud sa iya malapit nga relasyon sa mga mangunguma, makarekrut halin sa mga pamatan-on nga mangunguma sang mga katapu nga tagapundar sang KM paglab-ot sang 1964.

Sadtong 1966, ang pangulo sang KM nangin pangkabilugan nga sekretaryo sang anti-imperyalista nga nagahiliugyong prente nga organisasyon, ang Movement for the Advancement of Nationalism (MAN), sa basehan sang kusog sang Kabataang Makabayan kag sang malapit nga relasyon sini sa kahublagang mamumugon kag mangunguma kag sa kahublagang estudyante kag progresibo nga sirkulo sang mga intelektwal. Pila ka mga daku nga anti-imperyalistang aksyong masa ang ginlunsar sa pagpanguna sang MAN.

*Pag-atubang sa Nagalala nga Pagpamigos kag Pagpanghimulos*

Kada tuig nagalala ang permanente nga krisis sang malakolonyal kag malapyudal nga nagaharing sistema sa idalum sang rehimeng Marcos. Ang malapad nga masa sang pumuluyo nagaantus sa pagsingki sang pagpamigos kag pagpanghimulos. Ang malapad nga masa sang pumuluyo nagaantus sa paglala sang pagpamigos kag pagpanghimulos. Lapnagon ang disempleyo kag nagatimbuok ang presyo sang basehang mga balaklon kag serbisyo. Sobra ang palas-anon sang mga mangunguma sa pagpang-agaw sang ila duta kag nagadaku nga renta sa duta. Pas-an sang mga pamatan-on nga estudyante ang nagadaku nga gasto sa pagtuon kag pagpangabuhi.

Labi nga nangin mapintas ang reaksyon sang rehimeng Marcos sa mga protestang masa bahin sa mga halambalanon lokal. Sang pangayuon sang US ang pag-imbolbar sang Pilipinas sa gerang agresyon sang US sa Vietnamm gilayon nga nagpasugot si Marcos kag ginbuhian ang militar kag pulisya batuk sa mga pamatan-on nga ginapamunuan sang KM nga nagprotesta sa Manila Summit sadtong 1966 kon sa diin nakigpulong si President Lyndon Johnson sang US sa mga lider sang mga pungsod katuwang kag papet sini sa rehiyong Asia-Pacific. Bilang sabat,  ginpasingki sang KM ang pagdeploy sang mga aktibista sa syudad sa hilikuton masa sa kaumhan agud maghanda sa inaway banwa.

Naglapnag sa bug-os nga pungsod ang KM. Nagrekrut ini sang mga lider-estudyante halin sa mga pungsodnon nga organisasyon sang mga estudyante kag halin sa pagbalod sang mga pag-alsa sang estudyante. May mga katapu kag tsapter sa tanan nga rehiyon kag sa kadam-an sang mga prubinsya, lakip ang mga lugar sang Moro sa Mindanao kag sa mga prubinsya nga BIBAK sang Cordillera. Naghatag ini sang espesyal nga atensyon sa mga pungsodnon nga minorya bangud nagapabilin sila nga
labing ginahimuslan kag pinakapigos kag bangud ginabatuan nila ang pagginahum nga dumuluong. Naghatag ini sang edukasyon pangpulitika kag paghanas sa ulihi mangin lider sang rebolusyonaryong kahublagan sa kubay sang pumuluyong Moro kag Igorot.

*Pangpulitika nga Edukasyon, Propaganda kag Hilikuton Pangkultura*

Sa pag-organisa sang mga tsapter sini, permi nga may grupong OD-ED ang KM. Ginasiguro sang kadre sa OD nga ipatuman ang mga pulong pang-organisasyon nga koordinado sa mga dapat organisahon kag ang tsapter ginatukod sa pagpili sang mga upisyal. Ginasiguro sang kadre sa ED nga may bastante nga paghangup sa linya sang bag-o nga demokratikong rebolusyon, sa pinakamalahalon nga punto sa Konstitusyon sang KM kag sa Programa sa Paghulag kag sa mga mainit nga isyu.

Para sa pangpulitika nga edukasyon, ang handbook sang KM sang mga basehang dokumento ang nagserbi nga basehang instrumento sa pagrekrut sa mga katapu kag pagtukod sang mga tsapter. Ginsuportahan ini sa pagkabantala sang libro sang Pangulo sang KM nga Struggle for National Democracy (Maghimakas para sa Pungsodnon nga Demokrasya) sadtong 1967. Labi pa ini nga ginsuportahan sang Philippine Society and Revolution (Katilingban kag Rebolusyong Pilipino) ni Amado Guerrero sadtong 1969. Ang kada libro matutom nga ginbasa kag ginatun-an sang katapuan sang KM.

Sa kada matukod nga KM sa syudad, prubinsya kag rehiyon kag matukod ang mga nagapamuno nga sentral nga organo sini, mahalong nga ginasiguro sang KM nga may kwerpo sang mga kadre sa KM nga nakatuon sang basehang prinsipyo sang Marxismo-Leninismo.

Kon nagalunsar sang mga aksyong masa, nagatigayon sang mga preparasyon nga pulong kag rali sa mga lokalidad. Ginabalay ang mga manipesto kag ginapanagtag. Nagahimo sang mga brodkas nga pang-ahitasyon sa mga kalye. Ginahanda ang mga ispiker nga maayo sa ahitasyon. Ginahanas sang Departamento sa Edukasyon kag Propaganda sang KM ang mga manunulat kag ispiker para sa amo nga katuyuan. Para mangin mas interesante kag makagalanyat ang mga aksyong masa, nagahiwat sang mga pangkultura nga palagguwaon sa mga kalye kag sa mga ginatukod nga entablado. Sa amo nga katuyuan, ginabuyok sang Buru sa Kultura sang KM ang pag-organisa sang mga grupo pangkultura kag ang pagpatuhaw sang mga tagapasundayag sa nagkalainlain nga porma sang arte.

*Ang mga Proletaryong Rebolusyonaryo Kontra sa mga Rebisyunistang Lava*

Signipikante nga numero sang mga abanteng aktibista sang KM ang nag-entra sa daan nga gintingub nga Partido Komunista kag Sosyalista pareho sang pangulo sang KM nga nauna nga nag-entra diri sadtong 1962. Ginabug-os nila ang pinakadaku kag pinakamuklat nga bahin sang partido. Gintun-an nila ang teorya kag praktika sang Marxismo-Leninismo-Kaisipang Mao Zedong, nagsaway kag nagsikway sa modernong rebisyunismo nga nakasentro sa Soviet Union, nagsuporta sa Dungganon nga Proletaryong Rebolusyon Pangkultura sa China kag ginatib-ong sa Pilipinas ang pangkabilugan nga linya sang demokratikong rebolusyon sang banwa paagi sa malawigan nga inaway banwa.

Nakuha sang mga bataon nga proletaryong rebolusyonaryo nga nagtukod sang KM ang ila rebolusyonaryo nga edukasyon sa kasaysayan sang Pilipinas kag mga talalupangdon nga isyu sa iwag sang Marxismo-Leninismo halin pa sadtong 1959, nga independyente sa daan nga gintingub nga partido. Nadula na kon usisaon ang partido nga ini halin pa 1957 sang ihayag sang pangkabilugan nga sekretaryo sini ang likidasyunista nga polisiya nga “single file.” Ginhatagan lang niya sang pahapyaw nga atensyon ang nagabaskog nga kahublagan pamatan-on sang matabo ang rali nga anti-CAFA sadtong 1961 kag wala man lang magtanyag sang anuman nga pag-ubay.

Sang ang awtoridad sang komite nga tagapatuman kag sekretaryat sang daan nga partido gin-agaw sadtong 1966 sang isa sa mga anak sang mga Lava nga bulag sa kahublagang masa kag pultaym nga empleyado sang reaksyunaryong gubyerno, naghiliusa ang mga proletaryong rebolusyonaryo sa sulod sang KM kag ang mga may edad nga kadre sa kahublagan sa pagtrabaho kag kahublagan sang mangunguma nga ilunsar ang Kahublagan Pagpanadlong sadtong 1966 kag tukuron ang Probisyunal nga Pangpulitika nga Buro sadtong 1967. Ginsaway kag ginsikway nila ang malaba nga kasaysayan sang  oportunismong Lava kag naghanda para sa liwat nga pagkatukod sang Partido Komunista sang Pilipinas (PKP) sadtong Disyembre 26, 1968 kag ang pagkatukod sang Bag-ong Hangaway sang 1968.

*Labi nga Pagbangon sang Kahublagang Masa*

Ang liwat nga pagkatukod sang Partido Komunista sang Pilipinas sadtong Disyembre 26, 1968 kag ang pagkatukod sang Bagong Hangaway sang Banwa (BHB) ginhayag sa publiko. Nagserbi ini nga inspirasyon sa kahublagang masa sa pungsodnon nga puno nga syudad kag sa pungsodnon nga sakup sadtong 1969. Naglapnag ang mga welga sang mga mamumugon batuk sa mga mapang-ulipon kag mapanghimulos nga tag-iya sang mga pabrika. Padayon man nga naglapnag nga daw kalayo ang mga rali-protesta sang mga estudyante batuk sa rehimeng Marcos kag ang mga welga sang mga estudyante kontra sa mga ultra-reaksyunaryong awtoridad sang mga eskwelahan. May daku nga grupo sang mga mangunguma halin sa Central Luzon nga nagsulog sa Maynila para iduso ang reporma sa duta.

Naglupok ang Bagyo sang Unang Kwarto sang 1970 kag ginpainit sang mga mapintas nga pagbungkag sang mga rali-protesta kag martsa. Nagtipon sa nagkalainlain nga parte sang Metro Manila ang mga pamatan-on, mga mamumugon kag ang pumuluyo sa pangkabilugan. Ang nagapalapad sa kubay sang mga nagamartsa nagsimpon sa sentro sang Maynila kag nagrali sa Kongreso, sa palasyo sang presidente kag sa embahada sang US. Ara sa 50,000-100,000 ang nagpasakup sa mga semanal nga aksyong masa. Ginsinggit nila ang “Maghimakas, indi mahadlok! Inaway banwa ang sabat sa layi militar!”

Nagtuhaw ang Diliman Commune sa University of the Philippines sadtong temprano nga bahin sang 1971. Mitsa sini ang pagtaas sang presyo sang langis nga resulta sang mas mataas nga gasto sa pagpangabuhi. Ginmandu sang rehimeng Marcos nga sudlon sang mga pulis kag militar ang kampus. Pero nagbato ang mga estudyante kag mga titser paagi sa pagbarikada kag pag-okupar sa mga bilding kag palibot sang unibersidad. Natabo ang mga protesta nga aksyong masa sang mga pamatan-on, mamumugon kag mga mangunguma sa pungsodnon nga sakup sa halos daku nga bahin sang tuig.

*Paghanda kag Pagpatuman ni Marcos sang Pasistang Diktadurya*

Makaligad nga magdaug sa eleksyon presidensyal sadtong 1969 paagi sa pagdinaya kag terorismo kag maluho nga pag-uyang sang pondo publiko, nagpakita si Marcos sang patimaan nga nagaplano siya nga maglawig nga wala latid sa poder. Nagsatsat siya sang linya nga ang Pilipinas isa ka bulkan pangkatilingban kag nagakinahanglan sang di-ordinaryo nga mga tikang. Nagpadihut siya kag ginbuyok man niya ang iya mga pangpulitika nga idu-idu kag mga kleriko-pasista nga manawagan sang pagbag-o sa konstitusyon sang Pilipinas sang 1935 para makakas niya ang maksimum nga limitasyon nga duha ka apat-ka-tuig nga termino sang presidente kag maagum ang iya ambisyon nga mangin pasista nga diktador.

Siya ang utok sa pagpalupok sang granada sa miting de abanse sang oposisyon nga Partido Liberal sa Plaza Miranda sadtong 1971. Pila ka oras lang pagkatapos ang insidente, ginbasol niya ini sa Partido Komunista sang Pilipinas kag sa iya pangunahon nga karibal sa pulitika nga si Sen. Benigno Aquino Jr. kag ginsuspendir ang writ of  habeas corpus. Nagmandu siya sang mga reyd sa mga upisina sang Kabataang Makabayan sa bilog nga pungsod kag iban pang pungsodnon-demokratikong organisasyong masa kag pag-aresto sa ila mga lider. Ang suspensyon sang writ of habeas corpus ang ensayo para sa pasistang deklarasyon sang layi militar sadtong 1972.

Bunga sang suspensyon sang writ of habeas corpus kag sang mga reyd kag pag-aresto nga nakatum-ok sa pungsodnon-demokratikong kahublagan, ginpadasig sang KM ang pagdeploy sa pinakahayag kag mga “wanted” nga lider sini sa kahublagan tago sa kasyudaran kag sa mga sonang gerilya. Ginpabilin sini nga bukas ang Bonifacio Center kag ang iban pa sini nga upisina sa kasyudaran pero ginlimitahan ang pagpakita sang mga upisyal sang KM nga ara sa listahan sang mga “wanted” sang militar o yadtong mga pinakabulnerable nga maaresto. Bangud sa mga protestang masa nga ginpangunahan sang Movement of Concerned Citizens for Civil Liberties, nagpakuno-kuno si Marcos nga kuhaon ang suspensyon sang writ of habeas corpus. Bisan pa man, naghanda ang KM sa ginapaabot nga proklamasyon sang layi militar, nga pormal nga ginhimo ni Marcos sadtong Septyembre 21, 1972.

Antes pa man ang 1972, nagdeploy na ang KM sang mga katapu sang Partido nga ara sa KM kag mga abante nga mga masang aktibista para mag-entra sa Bag-ong Hangaway sang Banwa o sa hilikuton masa sa kaumhan agud ihanda ang mga lokal nga erya para sa pagpapauswag sang mga sonang gerilya. Pero pagkatapos ang deklarasyon sang layi militar, sobra nga mas daku ang numero sang mga katapu sang KM ang nag-entra sa hangaway sang banwa kag nagahimo sang hilikuton masa sa kaumhan. Sang matulod na nga maghulag sang tago, nagpaidalum ang KM sa pagdumalahan sang Komisyon sa Paghanda sang National Democratic Front (NDF). Nangin malahalon nga bahin ini sang proseso sa pagtukod sang National Democratic Front nga nag-umpisa sa pagpalapnag sang 10-Punto nga Ubay sang NDF sadtong Abril 24, 1973.

*Mga Kontribusyon sang KM sa Inaway Banwa kag sa Nagahiliugyon nga Prente*

Utang sang Partido Komunista sang Pilipinas sa KM ang paglab-ot sini sa pungsodnon nga sakup kag madalom nga pag-ugat sa masa. Sa 14-tuig nga gindalagan sang pasista nga diktaduryang Marcos, nangin mga kadre kag katapu sang Partido Komunista sang Pilipinas ang mga upisyal kag katapu sang KM. Nag-angkon sila sang mga responsableng pusisyon sa nagapamuno kag organo nga istap sang PKP. Sila nangin mga kumander kag upisyal sang Bag-ong Hangaway sang Banwa. Gin-organisa nila ang nagkalainlain nga porma sang rebolusyonaryo nga kahublagang masa para sa mamumugon, mangunguma, pamatan-on, kababainhan, titser, mamumugon medikal, mga aktibistang pangkultura kag iban pa. Nagpasakup sila sa pagtukod kag pagpaandar sang mga organo sang gahum pangpulitika.

Ang mga upisyal kag myembro sang KM naghalin sa masang anakbalhas sang mga mamumugon kag mangunguma, mga nahanunga nga saray sang katilingban kag nagkalainlain nga sektor.

Ara sa pusisyon sila nga magbulig sa pagtukod sang nagahiliugyong prente sa nagkalainlain nga lebel sang teritoryo kag nagkalainlain nga patag sang aktibidad pangkatilingban. Sila ang pwersa nga naghugpong sa kubay sang pamatan-on halin sa nagkalainlain nga patriyotiko kag progresibong sektor. Ang KM ang nangin tampok nga bahin sang National Democratic Front.

Nag-angkon sang edukasyon pangpulitika kag paghanas ang mga lider sang Moro National Liberation Front, lakip si Nur Misuari, sang sila mga lider kag katapu sang KM. Wala sang kakapoy nga ginbuyok sang KM ang mga pigos nga pungsodnon nga minorya nga iduso kag gamiton ang ila kinamatarung sa pungsodnon nga determinasyon. Gani ginbaktas sang pumuluyong Moro kag Lumad sa Mindanao, sang pumuluyo nga Igorot kag iban pang tribo sa kabukiran kag sang mga Aeta, ang rebolusyonaryo nga dalan.

*Pagpukan sang Pasista nga Diktadurya*

Signipikanteng pwersa ang KM sa 14 tuig nga paghimakas batuk sa pasista nga diktaduryang Marcos  halin sa umpisa tubtob sa katapusan. Sa bilog nga Pilipinas, nagpasakup ang mga upisyal kag katapu sang KM sa inaway banwa agud batuan ang pasista nga rehimen kag ang bilog nga nagaharing sistema. Sila ara sa Partido Komunista sang Pilipinas, sa Bag-ong Hangaway sang Banwa, sa tago nga mga organisasyong masa kag mga organo sang gahum pangpulitika sa kaumhan.

Nagmentinar kag nagpauswag sila sang mga tago nga network sa kasyudaran. Naghulag sila paagi sa mga indi hayag nga aktibista sa hayag nga mga organisasyon kag institusyon. Gulpe sila nga magtuhaw kag mangindulaan sa mga kilat nga rali, magpanagtag sang mga polyeto, magpinta sang mga islogan sa mga pader kag magpaskil sang mga poster sa mga pangpubliko nga lugar. Ginsurbeylans nila ang mga pwersa sang kaaway kag naghatag sang kinahanglanon nga datos-paniktik sa mga armadong partisano sa kasyudaran.

Ara sila sa tanan nga pagtinguha nga buhion liwat ang kahublagang masa sang daw napahipos sang pasistang rehimen ang pumuluyo sadtong dekada 1970 kag temprano nga bahin sang 1980. Imbolbado sila sa hayag nga liwat nga pagkatukod sang mga patriyotiko kag progresibong unyon sang pagtrabaho, mga organisasyon pang-estudyante kag iban pang tipo sang mga organisasyong masa. Sila ara sa mga alyansang antipasista. Pagkatapos sang asasinasyon ni Aquino, lakip sila sa pinakadeterminado kag pinakamilitante nga mga aktibista sa nagadaku nga kahublagang masa nga amo ang nagpapukan sa diktadurya.

Sa tuman kadamu nga pamaagi, daku ang nangin kontribusyon nila sa pagpasulong sang rebolusyonaryong paghimakas para sa pungsodnon kag kahilwayan sosyal. Nagtrabaho sila sang husto kag nagsakripisyo sa kasyudaran kag kaumhan. Daku nga porsyento sang mga gindukot, gintortyur kag ginpatay sang pasistang rehimeng Marcos naghalin sa KM o nakakuha sang pangpultika nga edukasyon kag eksperensya sa KM.

*Pagpursiger sa Tago nga Kahublagan kag Pangmalawigan nga Perspektiba*

Pagkatapos ang pagkapukan sa pasistang diktaduryang Marcos, desaysibo nga nagpursiger ang Kabataang Makabayan sa rebolusyonaryo nga kahublagang tago bilang isa ka mga mayor nga bahin sang NDF. Halin sang suguran ang paghimakas sa pasistang rehimen, nagserbi na ang KM bilang Communist Youth League (Liga sang mga Pamatan-on nga Komunista). Ini nagasantu sa komitment sang KM halin pa sadtong tukuron ini 50 tuig na ang nagtaliwan, nga mangin tagasakdag sang sahing mamumugon nga amo ang gwardya sang demokratikong rebolusyon sang banwa kag mangin sentro sang paghanas sang pamatan-on para sa rebolusyon.

Ginsakup ko ang mga katungdanan kag kadalag-an sang KM halin nga gintukod ini tubtob sa pagpukan kay Marcos sang 1986. Ara sa labing maayo nga pusisyon ang subong nga pamunuan sang Kabataang Makabayan agud balikan ang kasaysayan sini labi na halin 1986 tubtub sa subong, agud masuma kag matasa ang rekord sini, mailatag ang mga katungdanan kag pamaagi para sa labi nga pagsulong kag paglantaw sang mas daku nga kadalag-an sa palaabuton.

Tuman kadamu pa ang dapat nga himuon, sakripisyo kag militante nga paghimakas agud maangkon ang basehan nga pagpangibabaw sang demokratikong rebolusyon sang banwa paagi sa pagpabagsak sang nagaharing sistema sang mga daku nga kumprador kag agalon nga mayduta nga ginamanduan sang US. Mahimo lang nga magkadto kita sa sosyalista nga lebel sang rebolusyong Pilipino pagkatapos nga maagaw sang proletaryado kag pumuluyo ang gahum pangpulitika kag matukod na ang demokratikong sistema sang estado sang pumuluyo. Halin diri, mahimo na naton planuhan kag ilunsar ang sosyalistang rebolusyon kag sosyalistang konstruksyon.

Pero bangud subong pa lang may maathag na kita nga sosyalista nga perspektiba, nagalantaw kita sa pagpamuno sang sahing mamumugon bilang pinakaprogresibo kag pinakaproduktibo nga pwersa sa pagkumpleto sang demokratikong rebolusyon sang banwa kag sa paglunsar sang sosyalistang rebolusyon.

Angkon sini ang rebolusyonaryong teorya kag praktika nga inagihan agud kumprontahon, batuan kag lutuson ang daku nga burgesya. Angkon man sini ang mga teorya sang nagapadayon nga rebolusyon kag pang-umpisa nga praktika sang pagkonsolida sa sosyalismo, pagpamatuk sa modernong rebisyunismo kag pagpugong sa pagpanumbalik sang kapitalismo.

Responsibilidad sang KM ang rebolusyonaryong edukasyon kag paghanas sang pamatan-on. Agud matib-ong ang sosyalistang perspektiba, dapat sini nga palapnagon ang pagtuon sa Marxismo-Leninismo-Maoismo. Ginasakup sini ang sandigan nga ginatudlo nanday Marx kag Engels sa panahon sang Marxismo, ang dugang nga gintudlo nanday Lenin, Stalin kag Mao bahin sa pagdaug sang proletaryong rebolusyon kag pagpalig-on sang sosyalistang katilingban sa panahon sang Marxismo-Leninismo kag ang pang-umpisa nga pagtinguha ni Mao nga konsolidahon ang sosyalismo, batuan ang modernong rebisyunismo kag balabagan ang pagpanumbalik sang kapitalismo sa panahon sang Marxismo-Leninismo-Maoismo.

Ang pangmalawigan kag nagapalala nga krisis sang pangkalibutanon nga kapitalismo, nga ginakinaiyahan sang wala untat nga kadalukon sang monopolyong burgesya kag oligarkiya sa pinansya sa idalum sang neoliberalismo kag sang nagasingki nga terorismo sang estado kag mga gerang agresyon nagabuyok sa aton nga mas determinado kag mas militante nga magpursiger para kumpletuhon ang demokratikong rebolusyon sang banwa kag magpadulong sa sosyalistang rebolusyon.