Nobyembre 5, Adlaw sa Pagkomemorar sa Pagkabaganihan nila Papa Isio sa Pagsulong sg Pungsodnon Demokratikong Rebolusyon

Frank Fernandez
NDFP - Negros
Nobyembre 5, 2015


Ginahangyo sg NDF-Negros ang pumuluyo sa pag-upod sg komemorasyon sg Nobyembre 5 bilang isa ka istorikal nga adlaw sg kasaysayan sg rebolusyonaryong paghimakas sg pumuluyo sa Negros Occidental. Ini nga nasambit nga petsa nangin madinalag-on ang mga rebolusyonaryong pwersa sg ila ginlunsar ang pinal nga opensiba militar batuk sa mahuyang nga naligwin kag napabilin nga mga mananakop nga armadong pwersa militar kag mga kolonyalistang opisyal sg gobyerno kag mga prayleng Katsila nga nagkota sa Bacolod. Ini nga rebolusyonaryong kadalag-an nangin kabahin kag kontribusyon sg mga rebolusyonaryong Negrosanon sa naangkon nga kadalag-an nga burges demokratikong rebolusyon sg 1896 sa kabilugan nga pungsod Islas de las Filipinas, nga ginpangunahan sg Katipunan batuk sa sobra 300 ka tuig nga mapiguson kag mahimuslanon nga paghari kolonyalismo kag pyudalismong Espanyol.


Apang may ara angay tadlungon sa mga ginligwat nga version bahin sa rebolusyonaryong kasaysayan paagi sa pagsapol sa istoryang-engkanto o "myths" kag sg historical facts nga ginpalapnag sg mga nagaharing dalagkung komprador buregsya kag agalon mayduta kag ila mga ahenteng intelektwal. Gusto sg mga nagahimulos nga sahi nga patalangon ang mga subong kag palaabuton nga henerasyon sg pumuluyo para magpabilin nga mga ulipon sa idalum sg makasahi nga paghari sg dalagkung komprador burgesya kag agalon mayduta sa isa ka mahimuslanon kag mapiguson nga sistema sosyal. Angot sini, ila ginapadaku sa sobra nga proporsyon ang indibidwalnga papel nila Senyor Juan Araneta kag Senyor Aniceto Lacson sa kasaysayan sg armadong rebolusyon samtang ila ginpahigad o ginkalipatan ang mga matuod nga rebolusyonaryong baganihan nga amo ang pumuluyong Negrosanon nga ginpangunahan sg mga Pulahanes Movement sa idalum sg pagpamuno ni Papa Isio batuk sa kolonyal kag pyudal nga pagharing Espanyol.

Isa ka burges demokratiko nga armadong rebolusyon ang panawagan kag ginlunsar sg Katipunan sg 1896 nga una ginpamunuan ni Gat. Andres Bonifacio para ibagsak ang kolonyal kag pyudal nga paghari sg Espanya. Naabot na sa grabe nga paghuyang ang mapiguson nga estado sg kaaway dulot sg grabeng krisis sa pyudal nga ekonomiya kag sa atubang sg mga legal kag iligal, armado kag di-armadong paghimakas pangpulitika sg pumuluyo paagi sa mga paghimakas masa sg mga mamumugon kag mangunguma kag iban pa nga sektor. Mga sobra 200 nga armadong pag-alsa sg mga pesante sa lain-lain nga bahin sg Pilipinas. Ang ginlunsar nga mga Kahublagan Propaganda sang mga ilustrado nila Dr. Jose Rizal, Marcelo H. del Pilar, Juan Luna kag iban pa para sa pagdemanda sg reporma paagi sa malinong nga pamaagi. Ini nga makasahi nga paghimakas sg pumuluyo labi na ang mamumugon kag mangunguma naghawan sg dalan para sa magdebelopar nga makaabot sa pagtukod sg isa ka pungsodnon nga sakop sg armadong rebolusyonaryong kahublagan sa pagpanguna sg Katipunan para sa marahas nga pag-agaw sg poder pangpulitika kag tukuron ang independente nga burges demokratikong republika.

Sila Senyor Juan Araneta kg Aniceto Lacson kag iban pa, mga ilustrado sa Negros mga anak sg mga lokal nga AMD nga pamilya kag kolaboreytor sa mga kolonyalistang opisyal Espanyol. Sang ila pag-eskwela sa Espanya, na-ekspos kag naimpluwensya sila tulad nila Dr.Jose Rizal kag iban pa nga prominenteng ilustrado, sa progresibong liberal nga ideya sg sahing liberal- burges nga nag-espouse sg adbokasiya kag paghimakas batuk sa pyudal nga monarkiya kag otokrasiya nga paghari sa Europa kag nagtuyo sa pagtukod sg burges demokratikong republika sa balayon sg kapitalistang sistema sosyal.

Diri sa Negros, ang una nga nagsabat sa panawagan sg Katipunan para sa armadong rebolusyon amo sila Papa Isio sa Western nga bahin sg Isla kag Jose de la Vina sa Eastern nga bahin. Ang ila ginpamunuan nga armadong kahublagan amo ang opisyal nga ginkilala sg Katipunan sg lideratong Aguinaldo.

Ang Pulahanes nga kahublagan ginkondenar sg mga kolonyalistang opisyal kag mga prayleng Katsila kag mapintas nga ginhunting si Papa Isio kag mga kaupdanan. Ginbansagan sila bilang tulisanes, anti-development, anti-kalinong, anti-relihiyon. Apang bangud sa pagdala sg kawsa para sa interes sg pumuluyo paagi sa pagpalayas sg mga kolonyalistang dumuluong para mangin hilway ang pungsod, pagbawi sg mga duta kag ibalik ang pagpanag-iya sg mga mangunguma, naangkon sg mainiton nga suporta halin sa malapad nga masa kag pila ka seksyon halin sa hanay sg mga ilustrado, mga Pilipino nga pari kag sg pipila ka lokal nga mga AMD. Nagresulta ini sa pagdaku, paglapad kag pagbaskog sg hublag Pulahanes sa sakop halin sa mga kaumhan sa La Castellana, porsyon sg Kanlaon, porsyon sg Guihulngan, lahos sa Magallon,Isabela pakadto sa Southwest lab-ot sa mga kaumhan sg Sta. Catalina kag Siaton sg Negros Oriental. Madinalag-on nga ginlunsar nila ang mga taktikal nga opnesiba batuk sa mga detatsment kag headkwarters sg Guardia Sibil kag mga armadong goons sg mga agalon mayduta. Ila man ginsunog ang mga asyenda sg mga kolonyalistang opisyal kag prayle kag sg mga lokal masupog nga mga reaksyonaryong mga agalon mayduta, lakip na ang pagkumpiska sg ila movable properties.

Sang 1896, nagtinga na sa pagkaluya ang kolonyal nga sentro sg estado Espanyol nga nakabase sa Manila kag naghulat na lamang ini sg pinal nga opensiba militar sg mga Katipunero sa Luzon. Apang ang mga kolonyalistang opisyal sekretong nakinegosyar sa mga opisyal sg gobyernong Estados Unidos para sa ila pagsurender kag ibaligya ang Pilipinas sa bili nga $20 milyon.

Wala sg kamatuoran nga ang mga opisyal kag soldadong Katsila nahadlok kag nagsurender bangud sg pagkatiplang kuno sg ginhimo ni Senyor Juan Araneta nga pagdisplay sg mga himu-himo nga mga kanyon nga napintahan itom sg nilukot nga mga amakan. Ang kamatuoran may ara na sg order sa tanan nga mga Spanish officials sa mga military garrisons sa mga probinsya para sa pagwithdraw kag pagsurender. Sila Senyor Araneta kag Senyor Lacson nagsakay lamang sa katapusan nga buylo sg rebolusyonaryong kahublagan paagi sa pagtipon kag pag-armas sg ila mga farmworkers sa ila mga asyenda para sa pag-exploit sa sitwasyon sg mga manugsurender nga Katsila kag magclaim sg ila pagka-baganihan.

Indi lubos nakumpleto ang kadalag-an sg Katipunan batuk sa mga Kolonyalistang Espanyol. Gilayon naglusob ang imperyalistang Estados Unidos gamit ang daku nga superyoridad sg armadong kusog, para isupresar ang mga rebolusyonaryong pwersa kag tiplangon ang pumuluyo paagi sa islogang "demokrasya" agud agawon kag pundaron sa Pilipinas ang kolonyal kag malapyudal nga paghari sg imperyalismong Estados Unidos.

Sobra 1 ka milyon nga Pilipino ang ginmasaker kag ginpatay sg US troops sa natabo nga Filipino-American War tubtob 1916. Ang mga lokal nga lider tulad nila Araneta, Lacson sg Negros indi magkilala sg gobyernong Malolos ni Aguinaldo. Sang nag-abot ang mga tropang Amerikano sa Iloilo, Panay madasig nga gin-isa sg mga ilustradong lider ang banderang Estados Unidos kag naghulat sila sa Banago para sa pagwelcome sa pag-abot sg foreign aggressors.

Pero si Papa Isio kag Pulahanes Movement kag si Jose de la VIna nagpadayon sa paglunsar sg armadong paghimakas batuk sa mga kolonyalistang tropang Amerikano. Sa ulihi, natiplang siya sa padihot sg mga opisyal sg occupation troops kag lokal nga collaborators sang nag-uyon siya sa paghiwat sg isa ka localized peacetalks sa Isabela para siya dakpon kag bilangguon bisan wala sg due process tubtob siya namatay nga baganihan para sa mga mata sg pumuluyo.

Si Papa Isio simbolo sg wala'y kamatayon nga paghimakas sg pumuluyong Pilipino batuk sa mga mapanghimulos kag mapiguson nga dumuluong nga kolonyalista.

Katulad sg patraidor sg kolonyalistang Amerikano kag pagkolaborar sg mga nagaharingsahi sg komprador burgesya - agalon mayduta sa daan nga pungsodnon demokratikong kahublagan sg pumuluyo, ang US - Aquino nga Rehimen 2 wala'y huya nga nagasikway kag nagabasura sa pungsodnon nga soberanya paagi sa todo-laraga nga pagpatuman sg neo-liberal nga eskema kag programa sg imperyalistang Estados Unidos, EDCA, VFA kag iban pa nga kasugtanan para sa pagpaseguro sa hedyemonikong interes sg Estados Unidos sa Asya- Pasipiko.

Wala pa nakumpleto ang daan nga demokratikong rebolusyon sg 1896. Wala sg kamatuoran nga independente kag demokratiko na ang pungsod sg nagbiya ang mga kolonyalistang opisyal sa US sg 1946. Ang kamatuoran nagapabilin ang Pilipinas bilang mala- kolonyal kag malapyudal nga sistema sa diin kontrolado sg imperyalistang Estados Unidos ang ekonomiya kag pulitika sa pungsod paagi sa iya mga lokal nga alyadong dalagkung komprador burgesya -agalon mayduta kag mga politikong papet nga nagabulos-bulos sa pag-uyat sg reaksyonaryong gobyerno.

Ang bag-o demokratikong rebolusyon nga ginapamunuan sg sahing proletaryado paagi sa Partido Komunista sg Pilipinas, isa ka pagsugpon sg 1896 nga rebolusyon agud sa pagkumpleto sg kadalag-an sini batuk sa imperyalistang US kag pyudalismo kag isunod dayon ang pagsulong sg sosyalistang konstruksyon.

Tadlungon naton ang kasaysayan, itib-ong ang pagkabaganihan ni Papa Isio kag mga Pulahanes! Ipadayon ang ila ginsugdan nga rebolusyonaryong paghimakas!


Ihaboy sa basura sg kasaysayan ang mga traidor sa pumuluyo! Pahalinon sa pwesto si Presidente Aquino!


Makig-upod sa rebolusyon kag isulong ang aramadong paghimakas sg CPP-NPA-NDF!