Mga kalapasan sa tawhanong katungod sa Rehimeng US-Aquino sa Mindanao mikusog sa ngalan sa subrang ginansya sa mga nagharing hut-ong ug sa imperyalista

Jorge "Ka Oris" Madlos
NDFP - Mindanao
Disyembre 10, 2014

English Translation: Human rights violations of the US-Aquino regime escalate in the name of super-profit for the ruling class and US imperialism

Ang Adlaw sa Disyembre 10 mao ang internasyonal nga kasaulogan sa tawhanong katungod nga gideklara sa United Nations niadtong 1945.  Apan subo pamalandongan tungod kay karong tuiga, 2014, sa tibuok isla sa Mindanao mikusog ang mga kalapasan sa tawhanong katungod sa pasistang rehimeng US-Aquino III. Kini nga mga kalapasan sa tawhanong katungod nagsilbi nga dugoong halad sa itoy nga rehimen sa altar sa subrang-ginansya sa mga dagkung burgesyang kumprador, dagkung agalong yutaan ug amo niini nga imperyalista.  

Subo usab hunahunaon nga dili-tinuyong naangin ang pipila ka sibilyan sa _ambush_ sa usa ka yunit sa BHB-NEMR batok sa bangis ug armadong brgy. _captain_ uban sa iyang mga _escort_ nga kadreman ug mga CAFGU sa Rosario sa Agusan del sur. Gipatin-aw na sa tigpamaba sa NEMR ang sirkumstansya sa nahitabo, apil ang pagpangayo'g pasaylo ug pagpasalig nga mohatag sa indemnipikasyon ngadto sa mga sibilyan nga biktima. 


Bisan pa man niini, ang NDFP-Mindanao subling nagpahayag sa iyang hugot nga baruganan pagpatuman sa pinirmahang kasabutang tali sa GPH ug NDFP nga Comprehensive Agreement on the Respect of Human Rights and International Humanitarian Law o CARHRIHL. Usa ka batakang kinaiya sa reaksyonaryong kagamhanan ang paghimo'g mga kalapasan sa tawhanong katungod aron hulgaon ang katawhan ug pitolon ang ilang pagsukol. Ang maong mga kalapasan sa tawhanong katungod gihimo sa AFP-PNP-CAFGU sa ngalan sa mga ekonomikanhong interes sa mga nagharing hut-ong sama sa gahiganteng mina ug plantasyon, negosyo sa enerhiya ug uban pa.   

Gikan sa mokabat lang sa 50% niadtong tuig 2013, karong tuiga gihimong 60% ang pwersa sa AFP nga gideploy sa Mindanao. Tumong sa maong pagpadaku sa mga sinuhulang berdugo sa Mindanao mao ang pagseguro sa mga pamuhunan sa mga imperyalista ug lokal nga nagharing hut-ong, bisan pa man kung nagkahulogan kini sa pagkusog sa mga kalapasan sa tawhanong katungod sa tibuok isla. 

Nangandoy usab ang rehimen nga hingpit nangmapitol ang armado ug dili-armadong pagsukol sa katawhan sa Mindanao, apan sukwahi ang nahitabo kay mikaylap na hinoon ang mga kalihokang protesta sa katawhan ug mikusog ang armadong pagsukol sa BHB ug sa mga armadong pundok sa Bangsamoro. Tin-aw ang pagdaghan sa mga kaso sapaglapas sa tahanong katungod sa AFP-PNP-CAFGU sa nagkalain-laing erya sa Mindanao. 

Misaka ang gidaghanon sa Extra-Judicial Killings o EJK ngadto sa 103 karong tuiga. Kasagaran ang maong pagpamatay dili ginaangkon sa AFP, kun di man ipasangil nga binuhatan kini sa NPA, ilang ipasangil nga mga membro sa NPA ang mga sibilyan nga biktima. May pipila ka membro mismo sa CAFGU nga giunay nila pagpatay kay nawad-an na sila sa pagsalig, apan gisangil nga NPA ang nagpatay. Daghang mga sibilyan usab ang gipangdakop ug gitortyur sa pasangil nga sila mga membro sa NPA.

Karong tuiga nahimo ng 233 ang gidaghanon sa mga sibilyan nga gipangkasohan sa mga tinumo-tumong kasong _murder, arson_, rebelyon ug uban pang bug-at nga kaso. Tumong niini ang pagparalisa sa mga legal nga mga organisasyong masa nga aktibong nagdemanda sa batakang mga kausaban sa katilingban ug nagprotesta batok sa mga kahiwian sa reaksyonaryong panggamhanan. Nagkadaghan usab ang mga baranggay o komunidad sa tibuok isla ang nadislokar tungod sa mga pagpangayon, pangbomba sa eroplano ug helikopter, ug pagpaarak sa pusil. Ubay-ubay usab ang mga kaso sa pagsunog o pagguba o pag-okupar sa mga eskwelahan sa mga komunidad sa mga sinuhol ang sundalo sa AFP-PNP-CAFGU. Ang mga saywar operisyon sa AFP nga ginganla'g COPD, PDT o RSOT nag-una sa mga kalapasan sa tawhanong katungod sa mga baryo o komunidad.

Ilang gi-okuparang sentro sa baryo, mipuyo sila sa mga balay sa masa, gikontrolar nila ang paggawas-sulod sa katawhan sa lugar, gilimitahan nila ang panahon sa pag-adto sa mga uma sa taga-komunidad, gipugos nga mahimong CAFGU ang kalalakin-an, daghang kaso nga gipahimuslan ang mga kabayen-an, gawas pa kini sa pagbalik sa sugal ug ginadili nga druga sa komunidad nga kanhi nawala na bunga sa kampanya sa rebolusyonaryong kalihokan.  Gipugos nga tukoron ang kontra-rebolusyon nga organisasyon sa katawhan nga ginganla'g "alsa masa". Apil eskwelahan ug mga komunidad sa kasyudaran gilunsaran sa COPD. 

Tungod sa kakuyaw sa kabangis sa mga berdugong militar, daghan ang nadislokar nga mga Lumad ug mag-uuma nga napugos sa pagbakwit sa luwas nga lugar, ug aron i-protesta ang militarisasyon.  Ang dili maki-angayong sistema sasosyo-ekonomiya sa Mindanao ug sa atong nasud usa usab ka porma sa kalapasan sa tawhanong katungod. Nag-una niini mao ang padayong pagdumili sa rehimen nga ipatuman ang tinuod nga reporma sa yuta, inay ipatuman kini mas gipalabi pa sa rehimen ang pagpalapad sa mga plantasyon sa pinya, saging, _oil palm_ ug uban pang plantasyon sa mga dagkung agalong yutaan, dagkung burgesyang kumprador ug imperyalista sama sa Dole Phil, DelMonte Phil, Sumifru, FPPI ug uban pa. Inay, panalipdan ang interes sa mga Lumad, Moro ug mga mag-uuma, mamumuo, gipalabi pa hinoon niini ang interes sa mga dagkung kapitalista sa mina kinsa grabeng nangawkaw sa atong mga kinaiyahnong bahandi ug nagadaut sa atong kinaiyahan.

Nanawagan ang NDFP-Mindanao sa katawhan nga mosalmot ug pakusgon pa ang ilang dayag nga pagbatok ning nagkagrabeng mga kalapasan sa tawhanong katungod sa Mindanao ug sa tibuok nasud.  Kinahanglang pakusgon ang Bagong Hukbong Bayan kay kini lang gyud ang atong armadong hinagiban nga mobungkag ug magpaundang sa mga kalapasan sa tawhanong katungod sa pasistang rehimen.